← 3 | ← Overview | Deuteronomy | 5 →
Chapter 4
An Exhortation to Obedience
1
Hear… now, O Israel, the statutes… and ordinances I am teaching you to follow, so that you may live and may enter and take possession of the land that [[YHWH|the LORD]], the God of your fathers, is giving you.
שְׁמַ֤ע אֶל־ וְעַתָּ֣ה יִשְׂרָאֵ֗ל הַֽחֻקִּים֙ וְאֶל־ הַמִּשְׁפָּטִ֔ים אֲשֶׁ֧ר אָֽנֹכִ֛י מְלַמֵּ֥ד אֶתְכֶ֖ם לַעֲשׂ֑וֹת לְמַ֣עַן תִּֽחְי֗וּ וּבָאתֶם֙ וִֽירִשְׁתֶּ֣ם אֶת־ הָאָ֔רֶץ אֲשֶׁ֧ר יְהוָ֛ה אֱלֹהֵ֥י אֲבֹתֵיכֶ֖ם נֹתֵ֥ן לָכֶֽם׃ šə·ma‘ ’el- wə·‘at·tāh yiś·rā·’êl ha·ḥuq·qîm wə·’el- ham·miš·pā·ṭîm ’ă·šer ’ā·nō·ḵî mə·lam·mêḏ ’eṯ·ḵem la·‘ă·śō·wṯ lə·ma·‘an tiḥ·yū ū·ḇā·ṯem wî·riš·tem ’eṯ- hā·’ā·reṣ ’ă·šer Yah·weh ’ĕ·lō·hê ’ă·ḇō·ṯê·ḵem nō·ṯên lā·ḵem — WLC · 1
Καὶ νῦν, Ἰσραήλ, ἄκουε τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν κριμάτων, ὅσα διδάσκω ὑμᾶς σήμερον ποιεῖν, ἵνα ζῆτε καὶ πολυπλασιασθῆτε, καὶ κληρονομήσητε τὴν γῆν ἢν κύριος ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἱν. — LXX Swete · 1
2
You must not add to… or subtract from what I command you…, so that you may keep the commandments of [[YHWH|the LORD]] your God that I am giving you -.
לֹ֣א תֹסִ֗פוּ עַל־ הַדָּבָר֙ תִגְרְע֖וּ מִמֶּ֑נּוּ אֲשֶׁ֤ר אָנֹכִי֙ מְצַוֶּ֣ה אֶתְכֶ֔ם וְלֹ֥א לִשְׁמֹ֗ר אֶת־ מִצְוֺת֙ יְהוָ֣ה אֱלֹֽהֵיכֶ֔ם אֲשֶׁ֥ר אָנֹכִ֖י מְצַוֶּ֥ה אֶתְכֶֽם׃ lō ṯō·si·p̄ū ‘al- had·dā·ḇār ṯiḡ·rə·‘ū mim·men·nū ’ă·šer ’ā·nō·ḵî mə·ṣaw·weh ’eṯ·ḵem wə·lō liš·mōr ’eṯ- miṣ·wōṯ Yah·weh ’ĕ·lō·hê·ḵem ’ă·šer ’ā·nō·ḵî mə·ṣaw·weh ’eṯ·ḵem — WLC · 2
οὐ προσθήσεσθε πρὸς τὸ ῥῆμα ὃ ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν, καὶ οὐκ ἀφελεῖτε ἀπ’ αὐτοῦ· φυλάσσεσθε τὰς ἐντολὰς κυρίου τοῦ θεοῦ ὑμῶν, ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν σήμερον. — LXX Swete · 2
3
Your eyes have seen what [[YHWH|the LORD]] did vvv at Baal-peor, for [[YHWH|the LORD]] your God destroyed from among you all… who followed… vvv Baal of Peor.
עֵֽינֵיכֶם֙ הָֽרֹאֹ֔ת אֵ֛ת אֲשֶׁר־ יְהוָ֖ה עָשָׂ֥ה בְּבַ֣עַל פְּע֑וֹר כִּ֣י יְהוָ֥ה אֱלֹהֶ֖יךָ הִשְׁמִיד֛וֹ מִקִּרְבֶּֽךָ׃ כָל־ הָאִ֗ישׁ אֲשֶׁ֤ר הָלַךְ֙ אַחֲרֵ֣י בַֽעַל־ פְּע֔וֹר ‘ê·nê·ḵem hā·rō·’ōṯ ’êṯ ’ă·šer- Yah·weh ‘ā·śāh bə·ḇa·‘al pə·‘ō·wr kî Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā hiš·mî·ḏōw miq·qir·be·ḵā ḵāl hā·’îš ’ă·šer hā·laḵ ’a·ḥă·rê ḇa·‘al- pə·‘ō·wr — WLC · 3
οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν ἑωράκασιν πάντα ὅσα ἐποίησεν Κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν τῷ Βεελφεγώρ, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ὅστις ἐπορεύθη ὀπίσω Βεελφεγώρ, ἐξέτριψεν αὐτὸν Κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν ἐξ ἡμῶν· — LXX Swete · 3
4
But you who held fast to [[YHWH|the LORD]] your God [are] alive to this day, every one of you.
וְאַתֶּם֙ הַדְּבֵקִ֔ים בַּיהוָ֖ה אֱלֹהֵיכֶ֑ם חַיִּ֥ים הַיּֽוֹם׃ כֻּלְּכֶ֖ם wə·’at·tem had·də·ḇê·qîm Yah·weh ’ĕ·lō·hê·ḵem ḥay·yîm hay·yō·wm kul·lə·ḵem — WLC · 4
ὑμεῖς δὲ οἱ προσκείμένοι κυρίῳ τῷ θεῷ ὑμῶν ζῆτε πάντες ἐν τῇ σήμερον. — LXX Swete · 4
5
See, I have taught you statutes and ordinances just as [[YHWH|the LORD]] my God has commanded me, so that you may follow them… in the land that you are about to enter… and possess.
רְאֵ֣ה׀ לִמַּ֣דְתִּי אֶתְכֶ֗ם חֻקִּים֙ וּמִשְׁפָּטִ֔ים כַּאֲשֶׁ֥ר יְהוָ֣ה אֱלֹהָ֑י צִוַּ֖נִי לַעֲשׂ֣וֹת כֵּ֔ן בְּקֶ֣רֶב הָאָ֔רֶץ אֲשֶׁ֥ר אַתֶּ֛ם בָּאִ֥ים שָׁ֖מָּה לְרִשְׁתָּֽהּ׃ rə·’êh lim·maḏ·tî ’eṯ·ḵem ḥuq·qîm ū·miš·pā·ṭîm ka·’ă·šer Yah·weh ’ĕ·lō·hāy ṣiw·wa·nî la·‘ă·śō·wṯ kên bə·qe·reḇ hā·’ā·reṣ ’ă·šer ’at·tem bā·’îm šām·māh lə·riš·tāh — WLC · 5
ἴδετε δέδειχα ὑμῖν δικαιώματα καὶ κρίσεις καθὰ ἐνετείλατό μοι Κύριος, ποιῆσαι οὕτως ἐν τῇ γῇ εἰς ἢν ὑμεῖς εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομεῖν αὐτήν. — LXX Swete · 5
6
Observe them carefully, for this will show your wisdom and understanding in the sight of the peoples, who will hear of all these statutes and say, “Surely this great nation [is] a wise and understanding people.”
וַעֲשִׂיתֶם֒ וּשְׁמַרְתֶּם֮ כִּ֣י הִ֤וא חָכְמַתְכֶם֙ וּבִ֣ינַתְכֶ֔ם לְעֵינֵ֖י הָעַמִּ֑ים אֲשֶׁ֣ר יִשְׁמְע֗וּן אֵ֚ת כָּל־ הָאֵ֔לֶּה הַחֻקִּ֣ים וְאָמְר֗וּ רַ֚ק הַזֶּֽה׃ הַגָּד֖וֹל הַגּ֥וֹי חָכָ֣ם וְנָב֔וֹן עַם־ wa·‘ă·śî·ṯem ū·šə·mar·tem kî hî ḥā·ḵə·maṯ·ḵem ū·ḇî·naṯ·ḵem lə·‘ê·nê hā·‘am·mîm ’ă·šer yiš·mə·‘ūn ’êṯ kāl- hā·’êl·leh ha·ḥuq·qîm wə·’ā·mə·rū raq haz·zeh hag·gā·ḏō·wl hag·gō·w ḥā·ḵām wə·nā·ḇō·wn ‘am- — WLC · 6
καὶ φυλάξεσθε καὶ ποιήσετε, ὅτι αὕτη ἡ σοφία ὑμῶν καὶ ἡ σύνεσις ἐναντίον πάντων ἐθνῶν, ὅσοι ἐὰν ἀκούσωσιν πάντα τὰ δικαιώματα ταῦτα καὶ ἐροῦσιν Ἴδου λαὼ σοφὸς καὶ ἐπιστήμων τὸ ἔθνος τὸ μέγα τοῦτο. — LXX Swete · 6
7
For what nation [is] great enough to have a god [as] near to them as [[YHWH|the LORD]] our God [is to us] whenever we call on Him?
כִּ֚י מִי־ ג֣וֹי גָּד֔וֹל אֲשֶׁר־ ל֥וֹ אֱלֹהִ֖ים קְרֹבִ֣ים אֵלָ֑יו כַּיהוָ֣ה אֱלֹהֵ֔ינוּ בְּכָּל־ קָרְאֵ֖נוּ אֵלָֽיו׃ kî mî- ḡō·w gā·ḏō·wl ’ă·šer- lōw ’ĕ·lō·hîm qə·rō·ḇîm ’ê·lāw Yah·weh ’ĕ·lō·hê·nū bə·ḵāl qå̄·rə·ʾē·nū ’ê·lāw — WLC · 7
ὅτι ποῖον ἔθνος μέγα ᾧ ἐστιν αὐτῷ θεὸς ἐγγίζων αὐτοῖς ὡς κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν ἐν πᾶσιν οἷς ἐὰν αὐτὸν ἐπικαλεσώμεθα,. — LXX Swete · 7
8
And what nation [is] great enough to have righteous statutes and ordinances like this entire law I set before you today?
וּמִי֙ גּ֣וֹי גָּד֔וֹל אֲשֶׁר־ ל֛וֹ צַדִּיקִ֑ם חֻקִּ֥ים וּמִשְׁפָּטִ֖ים הַזֹּ֔את אֲשֶׁ֧ר כְּכֹל֙ הַתּוֹרָ֣ה אָנֹכִ֛י נֹתֵ֥ן לִפְנֵיכֶ֖ם הַיּֽוֹם׃ ū·mî gō·w gā·ḏō·wl ’ă·šer- lōw ṣad·dî·qim ḥuq·qîm ū·miš·pā·ṭîm haz·zōṯ ’ă·šer kə·ḵōl hat·tō·w·rāh ’ā·nō·ḵî nō·ṯên lip̄·nê·ḵem hay·yō·wm — WLC · 8
καὶ ποῖον ἔθνος μέγα ᾧ ἐστὶν αὐτῷ δικαιώματα καὶ κρίματα δίκαια κατὰ πάντα τὸν νόμον τοῦτον ὃν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν σήμερον; — LXX Swete · 8
9
Only be on your guard and diligently watch yourselves, so that you do not forget the things your eyes have seen, and so that they do not slip from your heart as… long as you live. Teach them to your children and grandchildren…
רַ֡ק הִשָּׁ֣מֶר לְךָ֩ מְאֹ֗ד וּשְׁמֹ֨ר נַפְשְׁךָ֜ פֶּן־ תִּשְׁכַּ֨ח אֶת־ הַדְּבָרִ֜ים אֲשֶׁר־ עֵינֶ֗יךָ רָא֣וּ וּפֶן־ יָס֙וּרוּ֙ מִלְּבָ֣בְךָ֔ כֹּ֖ל יְמֵ֣י חַיֶּ֑יךָ וְהוֹדַעְתָּ֥ם לְבָנֶ֖יךָ וְלִבְנֵ֥י בָנֶֽיךָ׃ raq hiš·šā·mer lə·ḵā mə·’ōḏ ū·šə·mōr nap̄·šə·ḵā pen- tiš·kaḥ ’eṯ- had·də·ḇā·rîm ’ă·šer- ‘ê·ne·ḵā rā·’ū ū·p̄en- yā·sū·rū mil·lə·ḇā·ḇə·ḵā kōl yə·mê ḥay·ye·ḵā wə·hō·w·ḏa‘·tām lə·ḇā·ne·ḵā wə·liḇ·nê ḇā·ne·ḵā — WLC · 9
πρόσεχε σεαυτῷ καὶ φύλαξον τὴν ψυχήν σου σφόδρα, μὴ ἐπιλάθῃ πάντας τοὺς λόγους οὓς ἑωράκασιν οἱ ὀφθαλμοί σου, καὶ μὴ ἀποστήτωσαν ἀπὸ τῆς καρδίας σου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου· καὶ συμβιβάσεις τοὺς υἱούς σου καὶ τοὺς υἱοὺς τῶν υἱῶν σου· — LXX Swete · 9
10
The day you stood before [[YHWH|the LORD]] your God at Horeb, [[YHWH|the LORD]] said to me, “Gather the people before Me to hear My words, so that they may learn to fear Me all the days they live on the earth, and that they may teach them to their children.”
י֗וֹם אֲשֶׁ֨ר עָמַ֜דְתָּ לִפְנֵ֨י יְהוָ֣ה אֱלֹהֶיךָ֮ בְּחֹרֵב֒ יְהוָ֜ה בֶּאֱמֹ֨ר אֵלַ֗י הַקְהֶל־ לִי֙ הָעָ֔ם אֶת־ וְאַשְׁמִעֵ֖ם אֶת־ דְּבָרָ֑י אֲשֶׁ֨ר יִלְמְד֜וּן לְיִרְאָ֣ה אֹתִ֗י כָּל־ הַיָּמִים֙ אֲשֶׁ֨ר הֵ֤ם חַיִּים֙ עַל־ הָ֣אֲדָמָ֔ה וְאֶת־ יְלַמֵּדֽוּן׃ בְּנֵיהֶ֖ם yō·wm ’ă·šer ‘ā·maḏ·tā lip̄·nê Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā bə·ḥō·rêḇ Yah·weh be·’ĕ·mōr ’ê·lay haq·hel- lî hā·‘ām ’eṯ- wə·’aš·mi·‘êm ’eṯ- də·ḇā·rāy ’ă·šer yil·mə·ḏūn lə·yir·’āh ’ō·ṯî kāl- hay·yā·mîm ’ă·šer hêm ḥay·yîm ‘al- hā·’ă·ḏā·māh wə·’eṯ- yə·lam·mê·ḏūn bə·nê·hem — WLC · 10
ἡμέραν ἢν ἔστητε ἐναντίον Κυρίου τοῦ θεοῦ ἡμῶν ἐν Χωρὴβ τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐκκλησίας, ὅτε εἶπεν Κύριος πρὸς μέ Ἐκκλησίασον πρὸς μὲ τὸν λαόν, καὶ ἀκουσάτωσαν τὰ υ, ὅπως μάθωσιν φοβεῖσθαί με πάσας τὰς ἡμέρας ἃς αὐτοὶ ζῶσιν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτῶν διδάξουσιν. — LXX Swete · 10
11
You came near and stood at the base of the mountain, a mountain blazing with fire to… the heavens, with black clouds and deep darkness.
וַתִּקְרְב֥וּן וַתַּֽעַמְד֖וּן תַּ֣חַת הָהָ֑ר וְהָהָ֞ר בֹּעֵ֤ר בָּאֵשׁ֙ עַד־ לֵ֣ב הַשָּׁמַ֔יִם עָנָ֥ן וַעֲרָפֶֽל׃ חֹ֖שֶׁךְ wat·tiq·rə·ḇūn wat·ta·‘am·ḏūn ta·ḥaṯ hā·hār wə·hā·hār bō·‘êr bā·’êš ‘aḏ- lêḇ haš·šā·ma·yim ‘ā·nān wa·‘ă·rā·p̄el ḥō·šeḵ — WLC · 11
καὶ προσήλθετε καὶ ἔστητε ὑπὸ τὸ ὄρος· καὶ τὸ ὄρος ἐκαίετο πυρὶ ἕως τοῦ οὐρανοῦ, σκότος, γνόφος, θύελλα, φωνὴ μεγάλη. — LXX Swete · 11
12
And [[YHWH|the LORD]] spoke to you out of the fire. You heard the sound of the words but saw no form; there was only a voice.
יְהוָ֛ה וַיְדַבֵּ֧ר אֲלֵיכֶ֖ם מִתּ֣וֹךְ הָאֵ֑שׁ אַתֶּ֣ם שֹׁמְעִ֔ים ק֤וֹל דְּבָרִים֙ רֹאִ֖ים אֵינְכֶ֥ם וּתְמוּנָ֛ה זוּלָתִ֥י קֽוֹל׃ Yah·weh way·ḏab·bêr ’ă·lê·ḵem mit·tō·wḵ hā·’êš ’at·tem šō·mə·‘îm qō·wl də·ḇā·rîm rō·’îm ’ê·nə·ḵem ū·ṯə·mū·nāh zū·lā·ṯî qō·wl — WLC · 12
καὶ ἐλάλησεν κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐκ μέσου τοῦ πυρὸς φωνὴν ῥημάτων ἣν ὑμεῖς ἠκούσατε, καὶ ὁμοίωμα οὐκ εἴδετε ἀλλ’ ἢ φωνήν· — LXX Swete · 12
13
He declared to you His covenant, which He commanded you to follow— the Ten Commandments that He wrote on two tablets of stone.
וַיַּגֵּ֨ד לָכֶ֜ם אֶת־ בְּרִית֗וֹ אֲשֶׁ֨ר צִוָּ֤ה אֶתְכֶם֙ לַעֲשׂ֔וֹת עֲשֶׂ֖רֶת הַדְּבָרִ֑ים וַֽיִּכְתְּבֵ֔ם עַל־ שְׁנֵ֖י לֻח֥וֹת אֲבָנִֽים׃ way·yag·gêḏ lā·ḵem ’eṯ- bə·rî·ṯōw ’ă·šer ṣiw·wāh ’eṯ·ḵem la·‘ă·śō·wṯ ‘ă·śe·reṯ had·də·ḇā·rîm way·yiḵ·tə·ḇêm ‘al- šə·nê lu·ḥō·wṯ ’ă·ḇā·nîm — WLC · 13
καὶ ἀνήγγειλεν ὑμῖν τὴν διαθήκην αὐτοῦ ἣν ἐνετείλατο ὑμῖν ποιεῖν, τὰ δέκα ῥήματα, καὶ ἔγραψεν αὐτὰ ἐπὶ δύο πλάκας λιθίνας. — LXX Swete · 13
14
- At that time [[YHWH|the LORD]] commanded me to teach you the statutes and ordinances you are to follow in the land that you are crossing [the Jordan] to possess.
וְאֹתִ֞י הַהִ֔וא בָּעֵ֣ת יְהוָה֙ צִוָּ֤ה לְלַמֵּ֣ד אֶתְכֶ֔ם חֻקִּ֖ים וּמִשְׁפָּטִ֑ים לַעֲשֹׂתְכֶ֣ם אֹתָ֔ם בָּאָ֕רֶץ אֲשֶׁ֥ר אַתֶּ֛ם עֹבְרִ֥ים שָׁ֖מָּה לְרִשְׁתָּֽהּ׃ wə·’ō·ṯî ha·hi·w bā·‘êṯ Yah·weh ṣiw·wāh lə·lam·mêḏ ’eṯ·ḵem ḥuq·qîm ū·miš·pā·ṭîm la·‘ă·śō·ṯə·ḵem ’ō·ṯām bā·’ā·reṣ ’ă·šer ’at·tem ‘ō·ḇə·rîm šām·māh lə·riš·tāh — WLC · 14
καὶ μοὶ ἐνετείλατο κύριος ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ διδάξαι ὑμᾶς δικαιώματα καὶ κρίσεις, ποιεῖν αὐτὰ ὑμᾶς ἐπὶ τῆς γῆς εἰς ἣν ὑμεῖς εἰσπορεύεσθε ἐκεῖ κληρονομεῖν αὐτήν. — LXX Swete · 14
A Warning against Idolatry
15
So since you saw no form of any kind on the day [[YHWH|the LORD]] spoke to you out of the fire at Horeb, be careful…
כִּ֣י רְאִיתֶם֙ לֹ֤א תְּמוּנָ֔ה כָּל־ בְּי֗וֹם יְהוָ֧ה דִּבֶּ֨ר אֲלֵיכֶ֛ם מִתּ֥וֹךְ הָאֵֽשׁ׃ בְּחֹרֵ֖ב וְנִשְׁמַרְתֶּ֥ם לְנַפְשֹׁתֵיכֶ֑ם מְאֹ֖ד kî rə·’î·ṯem lō tə·mū·nāh kāl- bə·yō·wm Yah·weh dib·ber ’ă·lê·ḵem mit·tō·wḵ hā·’êš bə·ḥō·rêḇ wə·niš·mar·tem lə·nap̄·šō·ṯê·ḵem mə·’ōḏ — WLC · 15
καὶ φυλάξεσθε σφόδρα τὰς ψυχὰς ὑμῶν, ὅτι οὐκ εἴδετε ὁμοίωμα ἐν τῆ ἡμέρᾳ ᾗ ἐλάλησεν κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν Χωρήβ ἐν τῷ ὄρει ἐκ μέσου τοῦ πυρός· — LXX Swete · 15
16
that you do not act corruptly and make an idol for yourselves of any form or shape, whether in the likeness of a male or female,
פֶּ֨ן־ תַּשְׁחִת֔וּן וַעֲשִׂיתֶ֥ם פֶּ֖סֶל לָכֶ֛ם תְּמוּנַ֣ת כָּל־ סָ֑מֶל תַּבְנִ֥ית זָכָ֖ר א֥וֹ נְקֵבָֽה׃ pen- taš·ḥi·ṯūn wa·‘ă·śî·ṯem pe·sel lā·ḵem tə·mū·naṯ kāl- sā·mel taḇ·nîṯ zā·ḵār ’ōw nə·qê·ḇāh — WLC · 16
μὴ ἀνομήσητε καὶ ποιήσητε ὑμῖν ἑαυτοῖς γλυπτὸν ὁμοίωμα, πᾶσαν εἰκόνα, ὁμοίωμα ἀρσενικοῦ ἢ θηλυκοῦ, — LXX Swete · 16
17
- of any beast that [is] on the earth… or bird… that flies in the air,
תַּבְנִ֕ית כָּל־ בְּהֵמָ֖ה אֲשֶׁ֣ר בָּאָ֑רֶץ תַּבְנִית֙ כָּל־ צִפּ֣וֹר כָּנָ֔ף אֲשֶׁ֥ר תָּע֖וּף בַּשָּׁמָֽיִם׃ taḇ·nîṯ kāl- bə·hê·māh ’ă·šer bā·’ā·reṣ taḇ·nîṯ kāl- ṣip·pō·wr kā·nāp̄ ’ă·šer tā·‘ūp̄ baš·šā·mā·yim — WLC · 17
ὁμοίωμα παντὸς κτήνους τῶν ὄντων ἐπὶ τῆς γῆς, ὁμοίωμα παντὸς ὀρνέου πτερωτοῦ ὃ πέταται ὑπὸ τὸν οὐρανόν, — LXX Swete · 17
18
[or] of any creature that crawls on the ground… or fish that [is] in the waters below -.
תַּבְנִ֕ית כָּל־ רֹמֵ֖שׂ בָּאֲדָמָ֑ה תַּבְנִ֛ית כָּל־ דָּגָ֥ה אֲשֶׁר־ בַּמַּ֖יִם מִתַּ֥חַת לָאָֽרֶץ׃ taḇ·nîṯ kāl- rō·mêś bā·’ă·ḏā·māh taḇ·nîṯ kāl- dā·ḡāh ’ă·šer- bam·ma·yim mit·ta·ḥaṯ lā·’ā·reṣ — WLC · 18
ὁμοίωμα παντὸς ἑρπετοῦ ὃ ἕρπει ἐπὶ τῆς γῆς, ὁμοίωμα παντὸς ἰχθύος, ἅ ἐστιν ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς· — LXX Swete · 18
19
When you look… to the heavens and see the sun and moon and stars— all the host of heaven— do not be enticed to bow down and worship what [[YHWH|the LORD]] your God has apportioned to all the nations under heaven.
תִּשָּׂ֨א עֵינֶ֜יךָ הַשָּׁמַ֗יְמָה וְֽ֠רָאִיתָ אֶת־ הַשֶּׁ֨מֶשׁ וְאֶת־ הַיָּרֵ֜חַ וְאֶת־ הַכּֽוֹכָבִ֗ים כֹּ֚ל צְבָ֣א הַשָּׁמַ֔יִם וּפֶן־ וְנִדַּחְתָּ֛ וְהִשְׁתַּחֲוִ֥יתָ לָהֶ֖ם וַעֲבַדְתָּ֑ם אֲשֶׁ֨ר יְהוָ֤ה אֱלֹהֶ֙יךָ֙ אֹתָ֔ם חָלַ֜ק לְכֹל֙ הָֽעַמִּ֔ים כָּל־ תַּ֖חַת הַשָּׁמָֽיִם׃ tiś·śā ‘ê·ne·ḵā haš·šā·may·māh wə·rā·’î·ṯā ’eṯ- haš·še·meš wə·’eṯ- hay·yā·rê·aḥ wə·’eṯ- hak·kō·w·ḵā·ḇîm kōl ṣə·ḇā haš·šā·ma·yim ū·p̄en- wə·nid·daḥ·tā wə·hiš·ta·ḥă·wî·ṯā lā·hem wa·‘ă·ḇaḏ·tām ’ă·šer Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā ’ō·ṯām ḥā·laq lə·ḵōl hā·‘am·mîm kāl- ta·ḥaṯ haš·šā·mā·yim — WLC · 19
καὶ μὴ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἰδὼν τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἅστε ῥᾶς καὶ πάντα τὸν κόσμον τοῦ οὐρανοῦ πλανηθεὶς προσκυνήσῃς αὐτοῖς καὶ λατρεύσῃς αὐτοῖς, ἃ ἀπένειμεν κύριος ὁ θεός σου αὐτὰ πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν τοῖς ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ. — LXX Swete · 19
20
Yet [[YHWH|the LORD]] has taken you and brought you out of the iron furnace, out of Egypt, to be the people of His inheritance, as you are today…
יְהוָ֔ה לָקַ֣ח וְאֶתְכֶם֙ וַיּוֹצִ֥א אֶתְכֶ֛ם הַבַּרְזֶ֖ל מִכּ֥וּר מִמִּצְרָ֑יִם לִהְי֥וֹת ל֛וֹ לְעַ֥ם נַחֲלָ֖ה כַּיּ֥וֹם הַזֶּֽה׃ Yah·weh lā·qaḥ wə·’eṯ·ḵem way·yō·w·ṣi ’eṯ·ḵem hab·bar·zel mik·kūr mim·miṣ·rā·yim lih·yō·wṯ lōw lə·‘am na·ḥă·lāh kay·yō·wm haz·zeh — WLC · 20
ὑμᾶς δὲ ἔλαβεν ὁ θεὸς καὶ ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐκ τῆς καμίνου τῆς σιδηρᾶς, ἐξ Αἰγύπτου, εἶναι αὐτῶ λαὸν εὔκληρον ὡς ἐν τῇ ἡμέρα ταύτῃ. — LXX Swete · 20
21
The LORD, however, was angry with me on account of you, and He swore that I would not cross the Jordan… to enter… the good land that [[YHWH|the LORD]] your God is giving you as an inheritance.
וַֽיהוָ֥ה הִתְאַנֶּף־ בִּ֖י עַל־ דִּבְרֵיכֶ֑ם וַיִּשָּׁבַ֗ע לְבִלְתִּ֤י עָבְרִי֙ אֶת־ הַיַּרְדֵּ֔ן וּלְבִלְתִּי־ בֹא֙ אֶל־ הַטּוֹבָ֔ה הָאָ֣רֶץ אֲשֶׁר֙ יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ נֹתֵ֥ן לְךָ֖ נַחֲלָֽה׃ Yah·weh hiṯ·’an·nep̄- bī ‘al- diḇ·rê·ḵem way·yiš·šā·ḇa‘ lə·ḇil·tî ‘ā·ḇə·rî ’eṯ- hay·yar·dên ū·lə·ḇil·tî- ḇō ’el- haṭ·ṭō·w·ḇāh hā·’ā·reṣ ’ă·šer Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā nō·ṯên lə·ḵā na·ḥă·lāh — WLC · 21
καὶ κύριος ἐθυμώθη μοι περὶ τῶν λενομένων ὑφ᾿ τοῦτον, καὶ ἵνα μὴ εἰσέλθω εἰς τὴν γῆν ἢν Κύριος ὁ θεός σου σοι ἐν κλήρῳ. — LXX Swete · 21
22
For I will not be crossing the Jordan, because I must die in this land. But you shall cross over and take possession of that good land.
אֵינֶ֥נִּי עֹבֵ֖ר אֶת־ הַיַּרְדֵּ֑ן כִּ֣י אָנֹכִ֥י מֵת֙ הַזֹּ֔את בָּאָ֣רֶץ וְאַתֶּם֙ עֹֽבְרִ֔ים וִֽירִשְׁתֶּ֕ם אֶת־ הַזֹּֽאת׃ הַטּוֹבָ֖ה הָאָ֥רֶץ ’ê·nen·nî ‘ō·ḇêr ’eṯ- hay·yar·dên kî ’ā·nō·ḵî mêṯ haz·zōṯ bā·’ā·reṣ wə·’at·tem ‘ō·ḇə·rîm wî·riš·tem ’eṯ- haz·zōṯ haṭ·ṭō·w·ḇāh hā·’ā·reṣ — WLC · 22
ἐγὼ γὰρ ἀποθνήσκω ἐν τῇ γῇ ταύτῃ, καὶ οὐ διαβαίτὸν Ἰορδάνην· ὑμεῖς δὲ διαβαίνετε καὶ κληρονομήσετε τὴν γῆν τὴν αὐτὴν. — LXX Swete · 22
23
Be careful that you do not forget the covenant of [[YHWH|the LORD]] your God that He made with you; do not make an idol for yourselves in the form of anything He… has forbidden you.
הִשָּׁמְר֣וּ לָכֶ֗ם פֶּֽן־ תִּשְׁכְּחוּ֙ אֶת־ בְּרִ֤ית יְהוָה֙ אֱלֹ֣הֵיכֶ֔ם אֲשֶׁ֥ר כָּרַ֖ת עִמָּכֶ֑ם וַעֲשִׂיתֶ֨ם פֶּ֙סֶל֙ לָכֶ֥ם תְּמ֣וּנַת כֹּ֔ל אֲשֶׁ֥ר יְהוָ֥ה אֱלֹהֶֽיךָ׃ צִוְּךָ֖ hiš·šā·mə·rū lā·ḵem pen- tiš·kə·ḥū ’eṯ- bə·rîṯ Yah·weh ’ĕ·lō·hê·ḵem ’ă·šer kā·raṯ ‘im·mā·ḵem wa·‘ă·śî·ṯem pe·sel lā·ḵem tə·mū·naṯ kōl ’ă·šer Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā ṣiw·wə·ḵā — WLC · 23
προσέχετε ὑμῖν, μὴ ἐπιλάθησθε τὴν διαθήκην κυρίου τοῦ θεοῦ ὑμῶν ἣν διέθετο πρὸς ὑμᾶς, καὶ ποιήσητε ὑμῖ γλυπτὸν ὁμοίωμα πάντων ὧν συνέταξεν κύριος ὁ θεός σου. — LXX Swete · 23
24
For [[YHWH|the LORD]] your God is a consuming… fire, a jealous God.
כִּ֚י יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ אֹכְלָ֖ה ה֑וּא אֵ֥שׁ קַנָּֽא׃פ אֵ֖ל kî Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā ’ō·ḵə·lāh hū ’êš qan·nā ’êl — WLC · 24
ὅτι κύριος ὁ θεός σου πῦρ καταναλίσκον ἐστίν, θεὸς ζηλωτής. — LXX Swete · 24
25
After you have children and grandchildren… and you have been in the land a long time, if you then act corruptly and make an idol of any form— doing evil in the sight of [[YHWH|the LORD]] your God [and] provoking Him to anger—
כִּֽי־ תוֹלִ֤יד בָּנִים֙ וּבְנֵ֣י בָנִ֔ים בָּאָ֑רֶץ וְנוֹשַׁנְתֶּ֖ם וְהִשְׁחַתֶּ֗ם וַעֲשִׂ֤יתֶם פֶּ֙סֶל֙ כֹּ֔ל תְּמ֣וּנַת וַעֲשִׂיתֶ֥ם הָרַ֛ע בְּעֵינֵ֥י יְהוָֽה־ אֱלֹהֶ֖יךָ לְהַכְעִיסֽוֹ׃ kî- ṯō·w·lîḏ bā·nîm ū·ḇə·nê ḇā·nîm bā·’ā·reṣ wə·nō·wō·šan·tem wə·hiš·ḥat·tem wa·‘ă·śî·ṯem pe·sel kōl tə·mū·naṯ wa·‘ă·śî·ṯem hā·ra‘ bə·‘ê·nê Yah·weh- ’ĕ·lō·he·ḵā lə·haḵ·‘î·sōw — WLC · 25
᾿Εὰν δὲ γεννήσῃς υἱοὺς καὶ υἱοὺς τῶν υἱῶν σου, καὶ χρονίσητε ἐπὶ τῆς γῆς, κα ἀνομήσητε καὶ ποιήσητε γλυπτὸν ὁμοίωμα παντός, καὶ ποιήσητε τὰ πονηρὰ ἐναντίον Κυρίου τοῦ θεοῦ ὑμῶν παροργίσαι αὐτόν. — LXX Swete · 25
26
I call heaven and earth as witnesses against you this day that you will quickly perish… from the land that you are crossing the Jordan… to possess. You will not live long… upon it, but will be utterly destroyed…
הַשָּׁמַ֣יִם וְאֶת־ הָאָ֗רֶץ הַעִידֹתִי֩ בָכֶ֨ם הַיּ֜וֹם אֶת־ כִּֽי־ מַהֵר֒ אָבֹ֣ד תֹּאבֵדוּן֮ מֵעַ֣ל הָאָ֔רֶץ אֲשֶׁ֨ר אַתֶּ֜ם עֹבְרִ֧ים אֶת־ הַיַּרְדֵּ֛ן שָׁ֖מָּה לְרִשְׁתָּ֑הּ לֹֽא־ תַאֲרִיכֻ֤ן יָמִים֙ עָלֶ֔יהָ כִּ֥י הִשָּׁמֵ֖ד תִּשָּׁמֵדֽוּן׃ haš·šā·ma·yim wə·’eṯ- hā·’ā·reṣ ha·‘î·ḏō·ṯî ḇā·ḵem hay·yō·wm ’eṯ- kî- ma·hêr ’ā·ḇōḏ tō·ḇê·ḏūn mê·‘al hā·’ā·reṣ ’ă·šer ’at·tem ‘ō·ḇə·rîm ’eṯ- hay·yar·dên šām·māh lə·riš·tāh lō- ṯa·’ă·rî·ḵun yā·mîm ‘ā·le·hā kî hiš·šā·mêḏ tiš·šā·mê·ḏūn — WLC · 26
διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τόν τε οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, ὅτι ἀπωλίᾳ ἀπολεῖσθε ἀπὸ τῆς γῆς εἰς ἣν ὑμεῖς διαβαίνετε τὸν Ἰορδάνην ἐκεῖ κληρονομῆσαι· οὐχὶ πολυχρονιεῖτε ἡμέρας ἐπ’ αὐτῆς, ἀλλ’ ἢ ἐκτριβῇ ἐκτριβήσεσθε. — LXX Swete · 26
27
Then [[YHWH|the LORD]] will scatter you among the peoples, and only a few of you… will survive among the nations to which [[YHWH|the LORD]] - will drive you.
יְהוָ֛ה אֶתְכֶ֖ם וְהֵפִ֧יץ בָּעַמִּ֑ים מְתֵ֣י מִסְפָּ֔ר וְנִשְׁאַרְתֶּם֙ בַּגּוֹיִ֕ם אֲשֶׁ֨ר יְהוָ֛ה אֶתְכֶ֖ם שָֽׁמָּה׃ יְנַהֵ֧ג Yah·weh ’eṯ·ḵem wə·hê·p̄îṣ bā·‘am·mîm mə·ṯê mis·pār wə·niš·’ar·tem bag·gō·w·yim ’ă·šer Yah·weh ’eṯ·ḵem šām·māh yə·na·hêḡ — WLC · 27
καὶ διασπερεῖ Κύριος ὑμᾶς ἐν πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν, καὶ καταλειφθήσεσθε ὀλίγοι ἀριθμῷ ἐν τοῖς ἔθνεσιν εἰς εὶς εἰσάξει κύριος ὑμᾶς ἐκεῖ. — LXX Swete · 27
28
And there you will serve man-made… gods of wood and stone, which cannot see [or] hear [or] eat [or] smell.
שָׁ֣ם וַעֲבַדְתֶּם־ מַעֲשֵׂ֖ה יְדֵ֣י אָדָ֑ם אֱלֹהִ֔ים עֵ֣ץ וָאֶ֔בֶן אֲשֶׁ֤ר לֹֽא־ יִרְאוּן֙ וְלֹ֣א יִשְׁמְע֔וּן וְלֹ֥א יֹֽאכְל֖וּן וְלֹ֥א יְרִיחֻֽן׃ šām wa·‘ă·ḇaḏ·tem- ma·‘ă·śêh yə·ḏê ’ā·ḏām ’ĕ·lō·hîm ‘êṣ wā·’e·ḇen ’ă·šer lō- yir·’ūn wə·lō yiš·mə·‘ūn wə·lō yō·ḵə·lūn wə·lō yə·rî·ḥun — WLC · 28
καὶ λατρεύσετε ἐκεῖ θεοῖς ἑτέροις, ἔργοις χειρῶν ἀνθρώπων, ξύλοις καὶ λίθοις, οἳ οὐκ ὄψονται οὔτε μὴ ἀκούσωσιν οὔτε μὴ φάγωσιν οὔτε μὴ ὀσφρανθῶσιν. — LXX Swete · 28
29
But if from there you will seek [[YHWH|the LORD]] your God, you will find Him if you seek Him with all your heart and with all your soul.
מִשָּׁ֛ם אֶת־ וּבִקַּשְׁתֶּ֥ם יְהוָ֥ה אֱלֹהֶ֖יךָ וּמָצָ֑אתָ כִּ֣י תִדְרְשֶׁ֔נּוּ בְּכָל־ לְבָבְךָ֖ וּבְכָל־ נַפְשֶֽׁךָ׃ miš·šām ’eṯ- ū·ḇiq·qaš·tem Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā ū·mā·ṣā·ṯā kî ṯiḏ·rə·šen·nū bə·ḵāl lə·ḇā·ḇə·ḵā ū·ḇə·ḵāl nap̄·še·ḵā — WLC · 29
καὶ ἐκεῖ Κύριον τὸν θεὸν ἡμῶν, καὶ εὑρήσετε, ὅταν ἐκζητήσητε αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς κορδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου ἐν τῆ θλίψει σου. — LXX Swete · 29
30
When you are in distress and all these things have happened to you, then in later days you will return to [[YHWH|the LORD]] your God and listen to His voice.
בַּצַּ֣ר לְךָ֔ כֹּ֖ל הָאֵ֑לֶּה הַדְּבָרִ֣ים וּמְצָא֕וּךָ בְּאַחֲרִית֙ הַיָּמִ֔ים וְשַׁבְתָּ֙ עַד־ יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ וְשָׁמַעְתָּ֖ בְּקֹלֽוֹ׃ baṣ·ṣar lə·ḵā kōl hā·’êl·leh had·də·ḇā·rîm ū·mə·ṣā·’ū·ḵā bə·’a·ḥă·rîṯ hay·yā·mîm wə·šaḇ·tā ‘aḏ- Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā wə·šā·ma‘·tā bə·qō·lōw — WLC · 30
καὶ εὑρήσουσίν σε πάντες οἱ λόγοι οὗτοι ἐπ’ ἐσχάτῳ τῶν ἡμερῶν καὶ ἐπιστραφήσῃ πρὸς Κύριον τὸν θεόν σου καὶ εἰσακούσῃ τῆς αὐτοῦ· — LXX Swete · 30
31
For [[YHWH|the LORD]] your God [is] a merciful God; He will not abandon you [or] destroy you [or] forget the covenant with your fathers, which He swore to them by oath
כִּ֣י יְהוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ רַחוּם֙ אֵ֤ל לֹ֥א יַרְפְּךָ֖ וְלֹ֣א יַשְׁחִיתֶ֑ךָ וְלֹ֤א יִשְׁכַּח֙ אֶת־ בְּרִ֣ית אֲבֹתֶ֔יךָ אֲשֶׁ֥ר נִשְׁבַּ֖ע לָהֶֽם׃ kî Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā ra·ḥūm ’êl lō yar·pə·ḵā wə·lō yaš·ḥî·ṯe·ḵā wə·lō yiš·kaḥ ’eṯ- bə·rîṯ ’ă·ḇō·ṯe·ḵā ’ă·šer niš·ba‘ lā·hem — WLC · 31
ὅτι θεὸς οἰκτείρμων κύριος ὁ θεός σου, οὐκ ἐνκατασε οὐδέ μὴ ἐκτρίψει σε, οὐκ ἐπιλήσεται τὴν διαθήκην τῶν πατέρων σου ἢν ὤμοσεν αὐτοῖς. — LXX Swete · 31
The LORD Alone Is God
32
Indeed, ask now from one end of the heavens to [the other]… about the days that long preceded you, from the day that God created man on earth: Has anything as great as this ever happened or been reported?
כִּ֣י שְׁאַל־ נָא֩ וּלְמִקְצֵ֥ה הַשָּׁמַ֖יִם וְעַד־ קְצֵ֣ה הַשָּׁמָ֑יִם לְיָמִ֨ים אֲשֶׁר־ רִֽאשֹׁנִ֜ים הָי֣וּ לְפָנֶ֗יךָ לְמִן־ הַיּוֹם֙ אֲשֶׁר֩ אֱלֹהִ֤ים׀ בָּרָ֨א אָדָם֙ עַל־ הָאָ֔רֶץ הַזֶּ֔ה הַגָּדוֹל֙ כַּדָּבָ֤ר הֲנִֽהְיָ֗ה א֖וֹ כָּמֹֽהוּ׃ הֲנִשְׁמַ֥ע kî šə·’al- nā ū·lə·miq·ṣêh haš·šā·ma·yim wə·‘aḏ- qə·ṣêh haš·šā·mā·yim lə·yā·mîm ’ă·šer- ri·šō·nîm hā·yū lə·p̄ā·ne·ḵā lə·min- hay·yō·wm ’ă·šer ’ĕ·lō·hîm bā·rā ’ā·ḏām ‘al- hā·’ā·reṣ haz·zeh hag·gā·ḏō·wl kad·dā·ḇār hă·nih·yāh ’ōw kā·mō·hū hă·niš·ma‘ — WLC · 32
ἐπερωτήσατε ἡμέρας προτέρας τὰς γενομένας προτέρας σου ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἧς ἔκτισεν ὁ θεὸς ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ἐπὶ τὸ ἄκρον τοῦ οὐρανοῦ ἕως ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ, εἰ γέγονεν κατὰ τὸ ῥῆμα τὸ μέγα τοῦτο, εἰ ἤκουσται τοιοῦτο· — LXX Swete · 32
33
Has a people ever heard the voice of God speaking out of the fire, as you have, and lived?
עָם֩ הֲשָׁ֣מַֽע ק֨וֹל אֱלֹהִ֜ים מְדַבֵּ֧ר מִתּוֹךְ־ הָאֵ֛שׁ כַּאֲשֶׁר־ אַתָּ֖ה שָׁמַ֥עְתָּ וַיֶּֽחִי׃ ‘ām hă·šā·ma‘ qō·wl ’ĕ·lō·hîm mə·ḏab·bêr mit·tō·wḵ- hā·’êš ka·’ă·šer- ’at·tāh šā·ma‘·tā way·ye·ḥî — WLC · 33
εἰ ἀκήκοεν ἔθνος φωνὴν θεοῦ ζῶντος λαλοῦντος ἐκ μέσου τοῦ πυρός, ὃν τρόπον ἀκήκοας σὺ καὶ ἔζησας· — LXX Swete · 33
34
Or has any god tried… to take as his own a nation out of another nation— by trials, signs, wonders, and war, by a strong hand and an outstretched arm, and by great terrors— as [[YHWH|the LORD]] your God did for you in Egypt, before your eyes?
א֣וֹ׀ אֱלֹהִ֗ים הֲנִסָּ֣ה לָ֠בוֹא לָקַ֨חַת ל֣וֹ גוֹי֮ מִקֶּ֣רֶב גּוֹי֒ בְּמַסֹּת֩ בְּאֹתֹ֨ת וּבְמוֹפְתִ֜ים וּבְמִלְחָמָ֗ה חֲזָקָה֙ וּבְיָ֤ד נְטוּיָ֔ה וּבִזְר֣וֹעַ גְּדֹלִ֑ים וּבְמוֹרָאִ֖ים כְּ֠כֹל אֲשֶׁר־ יְהוָ֧ה אֱלֹהֵיכֶ֛ם עָשָׂ֨ה לָכֶ֜ם בְּמִצְרַ֖יִם לְעֵינֶֽיךָ׃ ’ōw ’ĕ·lō·hîm hă·nis·sāh lā·ḇō·w lā·qa·ḥaṯ lōw ḡō·w miq·qe·reḇ gō·w bə·mas·sōṯ bə·’ō·ṯōṯ ū·ḇə·mō·wp̄·ṯîm ū·ḇə·mil·ḥā·māh ḥă·zā·qāh ū·ḇə·yāḏ nə·ṭū·yāh ū·ḇiz·rō·w·a‘ gə·ḏō·lîm ū·ḇə·mō·w·rā·’îm kə·ḵōl ’ă·šer- Yah·weh ’ĕ·lō·hê·ḵem ‘ā·śāh lā·ḵem bə·miṣ·ra·yim lə·‘ê·ne·ḵā — WLC · 34
εἰ ἐπείρασεν ὀ θεὸς εἰσελθὼν λαβεῖν ἑαυτῷ ἔθνος ἐκ μέσου ἔθνους ἐν πειρασμῷ καὶ ἐν σημείοις καὶ ἐν τέρασιν καὶ ἐν πολέμῳ καὶ ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ καὶ ἐν ὁράμασιν μεγάλοις, κατὰ πάντα ὅσα ἐποίησεν ὁ θεὸς ἡμῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἐνώπιον σου βλέποντος· — LXX Swete · 34
35
You were shown [these things] so that you would know that [[YHWH|the LORD]]… is God; there is no other besides Him.
אַתָּה֙ הָרְאֵ֣תָ לָדַ֔עַת כִּ֥י יְהוָ֖ה ה֣וּא הָאֱלֹהִ֑ים אֵ֥ין ע֖וֹד מִלְבַדּֽוֹ׃ ’at·tāh hā·rə·’ê·ṯā lā·ḏa·‘aṯ kî Yah·weh hū hā·’ĕ·lō·hîm ’ên ‘ō·wḏ mil·ḇad·dō — WLC · 35
ὥστε εἰδῆσαί σε ὅτι κύριος ὁ θεός σου, οὗτος θεός ἐστιν, καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι πλὴν αὐτοῦ. — LXX Swete · 35
36
He let you hear His voice from heaven to discipline you, and on earth He showed you His great fire, and you heard His words out of the fire.
הִשְׁמִֽיעֲךָ֥ אֶת־ קֹל֖וֹ מִן־ הַשָּׁמַ֛יִם לְיַסְּרֶ֑ךָּ וְעַל־ הָאָ֗רֶץ הֶרְאֲךָ֙ אֶת־ הַגְּדוֹלָ֔ה אִשּׁ֣וֹ שָׁמַ֖עְתָּ וּדְבָרָ֥יו מִתּ֥וֹךְ הָאֵֽשׁ׃ hiš·mî·‘ă·ḵā ’eṯ- qō·lōw min- haš·šā·ma·yim lə·yas·sə·re·kā wə·‘al- hā·’ā·reṣ her·’ă·ḵā ’eṯ- hag·gə·ḏō·w·lāh ’iš·šōw šā·ma‘·tā ū·ḏə·ḇā·rāw mit·tō·wḵ hā·’êš — WLC · 36
ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀκουστὴ ἐγένετο ἡ φωνὴ αὐτοῦ παιδεῦσαί σε, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἕλιξέν σοι τὸ πυρ’ αὐτοῦ τὸ μέγα, καὶ τὰ ῥήματα αὐτοῦ ἤκουσας ἐκ μέσου τοῦ πυρός. — LXX Swete · 36
37
Because… He loved your fathers, He chose their descendants after them and brought you out of Egypt by His presence and great power,
וְתַ֗חַת כִּ֤י אָהַב֙ אֶת־ אֲבֹתֶ֔יךָ וַיִּבְחַ֥ר בְּזַרְע֖וֹ אַחֲרָ֑יו וַיּוֹצִֽאֲךָ֧ מִמִּצְרָֽיִם׃ בְּפָנָ֛יו הַגָּדֹ֖ל בְּכֹח֥וֹ wə·ṯa·ḥaṯ kî ’ā·haḇ ’eṯ- ’ă·ḇō·ṯe·ḵā way·yiḇ·ḥar bə·zar·‘ōw ’a·ḥă·rāw way·yō·w·ṣi·’ă·ḵā mim·miṣ·rā·yim bə·p̄ā·nāw hag·gā·ḏōl bə·ḵō·ḥōw — WLC · 37
διὰ τὸ ἀγαπῆσαι αὐτὸν τοὺς πατέρας σου, καὶ ἐξελέξατο τὸ σπέρμα αὐτῶν μετ’ αὐτοὺς ὑμᾶς, καὶ ἐξήγαγέν σε αὐτὸς ἐν τῆ ἰσχύι αὐτοῦ τῇ μεγάλῃ ἐξ Αἰγύπτου, — LXX Swete · 37
38
to drive out before you… nations greater and mightier [than you], and to bring you into their land and give it to you for your inheritance, as it is this day.
לְהוֹרִ֗ישׁ מִמְּךָ֖ מִפָּנֶ֑יךָ גּוֹיִ֛ם גְּדֹלִ֧ים וַעֲצֻמִ֛ים לַהֲבִֽיאֲךָ֗ אֶת־ אַרְצָ֛ם לָֽתֶת־ לְךָ֧ נַחֲלָ֖ה הַזֶּֽה׃ כַּיּ֥וֹם lə·hō·w·rîš mim·mə·ḵā mip·pā·ne·ḵā gō·w·yim gə·ḏō·lîm wa·‘ă·ṣu·mîm la·hă·ḇî·’ă·ḵā ’eṯ- ’ar·ṣām lā·ṯeṯ- lə·ḵā na·ḥă·lāh haz·zeh kay·yō·wm — WLC · 38
καὶ ἐξολεθρεῦσαι ἔθνη μεγάλα καὶ ἰσχυρότερά σου πρὸ προσώπου σου, εἰσαγαγεῖν σε, δοῦναί σοι τὴν γῆν αὐτῶν κληρονομεῖν, καθὼς ἔχεις σήμερον. — LXX Swete · 38
39
Know therefore this day and take to heart that [[YHWH|the LORD]]… is God in heaven above and on the earth below; there is no other.
וְיָדַעְתָּ֣ הַיּ֗וֹם וַהֲשֵׁבֹתָ֮ אֶל־ לְבָבֶךָ֒ כִּ֤י יְהוָה֙ ה֣וּא הָֽאֱלֹהִ֔ים בַּשָּׁמַ֣יִם מִמַּ֔עַל וְעַל־ הָאָ֖רֶץ מִתָּ֑חַת אֵ֖ין עֽוֹד׃ wə·yā·ḏa‘·tā hay·yō·wm wa·hă·šê·ḇō·ṯā ’el- lə·ḇā·ḇe·ḵā kî Yah·weh hū hā·’ĕ·lō·hîm baš·šā·ma·yim mim·ma·‘al wə·‘al- hā·’ā·reṣ mit·tā·ḥaṯ ’ên ‘ō·wḏ — WLC · 39
καὶ γνώσῃ σήμερον καὶ ἐπιστραφήσῃ τῆ διανοίᾳ, ὅτι Κύριος ὁ θεός σου, οὗτος θεὸς ἐν τῶ οὐρανῷ ἄνω καὶ ἐπὶ τῆς γῆς κάτω, καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι πλὴν αὐτοῦ· — LXX Swete · 39
40
Keep His statutes and commandments, which I am giving you today…, so that you and your children after you may prosper and that you may live long… in the land that [[YHWH|the LORD]] your God is giving you for all time.
וְשָׁמַרְתָּ֞ אֶת־ חֻקָּ֣יו וְאֶת־ מִצְוֺתָ֗יו אֲשֶׁ֨ר אָנֹכִ֤י מְצַוְּךָ֙ הַיּ֔וֹם אֲשֶׁר֙ וּלְבָנֶ֖יךָ אַחֲרֶ֑יךָ יִיטַ֣ב לְךָ֔ וּלְמַ֨עַן תַּאֲרִ֤יךְ יָמִים֙ עַל־ הַ֣אֲדָמָ֔ה אֲשֶׁ֨ר יְהוָ֧ה אֱלֹהֶ֛יךָ נֹתֵ֥ן לְךָ֖ כָּל־ הַיָּמִֽים׃פ wə·šā·mar·tā ’eṯ- ḥuq·qāw wə·’eṯ- miṣ·wō·ṯāw ’ă·šer ’ā·nō·ḵî mə·ṣaw·wə·ḵā hay·yō·wm ’ă·šer ū·lə·ḇā·ne·ḵā ’a·ḥă·re·ḵā yî·ṭaḇ lə·ḵā ū·lə·ma·‘an ta·’ă·rîḵ yā·mîm ‘al- ha·ʾă·ḏå̄·må̄h ’ă·šer Yah·weh ’ĕ·lō·he·ḵā nō·ṯên lə·ḵā kāl- hay·yā·mîm — WLC · 40
καὶ φυλάξασθε τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ὅσας ἐγὼ ἐντέλλομαί σοι σήμερον, ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ τοῖς υἱοῖς σου μετὰ σέ, ὅπως μακροήμεροι γένησθε ἐπὶ τῆς γῆς ἧς Κύριος ὁ θεός σου δίδωσίν σοι πάσας τὰς ἡμέρας. — LXX Swete · 40
Cities of Refuge
41
Then Moses set aside three cities across the Jordan to the east…
אָ֣ז מֹשֶׁה֙ יַבְדִּ֤יל שָׁלֹ֣שׁ עָרִ֔ים בְּעֵ֖בֶר הַיַּרְדֵּ֑ן מִזְרְחָ֖ה שָֽׁמֶשׁ׃ ’āz mō·šeh yaḇ·dîl šā·lōš ‘ā·rîm bə·‘ê·ḇer hay·yar·dên miz·rə·ḥāh šā·meš — WLC · 41
Τότε ἀφώρισεν Μωυσῆς τρεῖς πόλεις πέραν τοῦ Ἰοροδάνου ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου, — LXX Swete · 41
42
to which a manslayer could flee after killing his neighbor unintentionally… without prior… malice -. To save one’s own life, he could flee to one of these cities:
שָׁ֜מָּה רוֹצֵ֗חַ לָנֻ֨ס אֲשֶׁ֨ר יִרְצַ֤ח אֶת־ רֵעֵ֙הוּ֙ בִּבְלִי־ דַ֔עַת וְה֛וּא לֹא־ מִתְּמ֣וֹל שִׁלְשׁ֑וֹם שֹׂנֵ֥א ל֖וֹ וָחָֽי׃ וְנָ֗ס אֶל־ אַחַ֛ת מִן־ הָאֵ֖ל הֶעָרִ֥ים šām·māh rō·w·ṣê·aḥ lā·nus ’ă·šer yir·ṣaḥ ’eṯ- rê·‘ê·hū biḇ·lî- ḏa·‘aṯ wə·hū lō- mit·tə·mō·wl šil·šō·wm śō·nê lōw wā·ḥāy wə·nās ’el- ’a·ḥaṯ min- hā·’êl he·‘ā·rîm — WLC · 42
φεύγειν ἐκεῖ τὸν φονευτὴν ὃς ἂν φονεύσῃ τὸν πλησίον οὐκ εἰδώς, καὶ οὗτος οὐ μισῶν αὐτὸν πρὸ τῆς ἐχθὲς οὐδὲ πρὸ τῆς τρίτης· κα καταφεύξεται εἰς μίαν τῶν πόλεων τούτων, καὶ ζήσεται· — LXX Swete · 42
43
- Bezer in the wilderness on the plateau… belonging to the Reubenites, Ramoth in Gilead belonging to the Gadites, or Golan in Bashan belonging to the Manassites.
אֶת־ בֶּ֧צֶר בַּמִּדְבָּ֛ר הַמִּישֹׁ֖ר בְּאֶ֥רֶץ לָרֻֽאוּבֵנִ֑י וְאֶת־ רָאמֹ֤ת בַּגִּלְעָד֙ לַגָּדִ֔י וְאֶת־ גּוֹלָ֥ן בַּבָּשָׁ֖ן לַֽמְנַשִּֽׁי׃ ’eṯ- be·ṣer bam·miḏ·bār ham·mî·šōr bə·’e·reṣ lå̄·ru·ʾū·ḇē·nī wə·’eṯ- rā·mōṯ bag·gil·‘āḏ lag·gā·ḏî wə·’eṯ- gō·w·lān bab·bā·šān lam·naš·šî — WLC · 43
τὴν Βόσορ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐν τῇ γῇ τῇ πεδινῇ τῷ Ῥουβήν, καὶ τὴν Ῥαμώθ ἐν Γαλαὰδ τῷ Γαδδεί, καὶ τὴν Γαυλῶν ἐν βασᾶν τῶ Μανασσή. — LXX Swete · 43
Introduction to the Law
44
This is the law that Moses set before the Israelites…
וְזֹ֖את הַתּוֹרָ֑ה אֲשֶׁר־ מֹשֶׁ֔ה שָׂ֣ם לִפְנֵ֖י בְּנֵ֥י יִשְׂרָאֵֽל׃ wə·zōṯ hat·tō·w·rāh ’ă·šer- mō·šeh śām lip̄·nê bə·nê yiś·rā·’êl — WLC · 44
Οὑτος ὁ νόμος ὃν παρέθετο Μωυσῆς ἐνώπιον υἱῶν Ἰσραήλ· — LXX Swete · 44
45
These [are] the testimonies, statutes, and ordinances that Moses proclaimed to them… after they had come out of Egypt,
אֵ֚לֶּה הָֽעֵדֹ֔ת וְהַֽחֻקִּ֖ים וְהַמִּשְׁפָּטִ֑ים אֲשֶׁ֨ר מֹשֶׁה֙ דִּבֶּ֤ר אֶל־ בְּנֵ֣י יִשְׂרָאֵ֔ל בְּצֵאתָ֖ם מִמִּצְרָֽיִם׃ ’êl·leh hā·‘ê·ḏōṯ wə·ha·ḥuq·qîm wə·ham·miš·pā·ṭîm ’ă·šer mō·šeh dib·ber ’el- bə·nê yiś·rā·’êl bə·ṣê·ṯām mim·miṣ·rā·yim — WLC · 45
ταῦτα τὰ μαρτύρια καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ κρίματα ὅσα ἐλάλησεν Μωυσῆς τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου, — LXX Swete · 45
46
while they were in the valley across the Jordan facing vvv Beth-peor in the land of Sihon king of the Amorites, who lived in Heshbon and was defeated by Moses and the Israelites… after they had come out of Egypt.
בַּגַּ֗יְא בְּעֵ֨בֶר הַיַּרְדֵּ֜ן מ֚וּל בֵּ֣ית פְּע֔וֹר בְּאֶ֗רֶץ סִיחֹן֙ מֶ֣לֶךְ הָֽאֱמֹרִ֔י אֲשֶׁ֥ר יוֹשֵׁ֖ב בְּחֶשְׁבּ֑וֹן הִכָּ֤ה אֲשֶׁ֨ר מֹשֶׁה֙ וּבְנֵֽי יִשְׂרָאֵ֔ל בְּצֵאתָ֖ם מִמִּצְרָֽיִם׃ bag·gay bə·‘ê·ḇer hay·yar·dên mūl bêṯ pə·‘ō·wr bə·’e·reṣ sî·ḥōn me·leḵ hā·’ĕ·mō·rî ’ă·šer yō·wō·šêḇ bə·ḥeš·bō·wn hik·kāh ’ă·šer mō·šeh ū·ḇə·nê yiś·rā·’êl bə·ṣê·ṯām mim·miṣ·rā·yim — WLC · 46
ἐν τῷ πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ἐν φάραγγι ἐγγὺς οἴκου Φογώρ, ἐν γῇ Σηὼν βασιλέως τῶν Ἀμορραίων, ὃς κατῴκει ἐν Ἑσεβών, οὓς ἐπάταξεν Μωσῆς καίοι υἱοὶ Ἰσραήλ, ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰγύπτου. — LXX Swete · 46
47
They took possession of the land [belonging to Sihon] and to Og king of Bashan— the two Amorite kings across the Jordan to the east…—
וַיִּֽירְשׁ֨וּ אֶת־ אַרְצ֜וֹ וְאֶת־ אֶ֣רֶץ׀ ע֣וֹג מֶֽלֶךְ־ הַבָּשָׁ֗ן שְׁנֵי֙ הָֽאֱמֹרִ֔י מַלְכֵ֣י אֲשֶׁ֖ר בְּעֵ֣בֶר הַיַּרְדֵּ֑ן מִזְרַ֖ח שָֽׁמֶשׁ׃ way·yî·rə·šū ’eṯ- ’ar·ṣōw wə·’eṯ- ’e·reṣ ‘ō·wḡ me·leḵ- hab·bā·šān šə·nê hā·’ĕ·mō·rî mal·ḵê ’ă·šer bə·‘ê·ḇer hay·yar·dên miz·raḥ šā·meš — WLC · 47
καὶ ἐκληρονόμησαν τὴν γῆν αὐτοῦ καὶ τὴν γῆν Γώγ βασιλέως τῆς βασᾶν, δύο βασιλέων τῶν Ἀμορραίων οἳ ἦσαν πέραν τοῦ Ἰορδάνου κατ’ ἀνατολὰς ἡλίου· — LXX Swete · 47
48
extending from Aroer on the rim of the Arnon Valley as far as Mount Siyon (that is, Hermon),
מֵעֲרֹעֵ֞ר אֲשֶׁ֨ר עַל־ שְׂפַת־ אַרְנֹ֛ן נַ֧חַל וְעַד־ הַ֥ר שִׂיאֹ֖ן ה֥וּא חֶרְמֽוֹן׃ mê·‘ă·rō·‘êr ’ă·šer ‘al- śə·p̄aṯ- ’ar·nōn na·ḥal wə·‘aḏ- har śî·’ōn hū ḥer·mō·wn — WLC · 48
ἀπὸ Ἀροὴρ ἥ ἐστιν ἐπὶ τὸ χεῖλος χειμάρρου Ἀρνῶν, καὶ ἰπὶ τοῦ ὄρους τοῦ Σηὼν ὅ ἐστιν Ἁερμών, — LXX Swete · 48
49
including all the Arabah on the east side of the Jordan and as far as the Sea of the Arabah, below the slopes of Pisgah.
וְכָל־ הָ֨עֲרָבָ֜ה מִזְרָ֔חָה עֵ֤בֶר הַיַּרְדֵּן֙ וְעַ֖ד יָ֣ם הָעֲרָבָ֑ה תַּ֖חַת אַשְׁדֹּ֥ת הַפִּסְגָּֽה׃פ wə·ḵāl hā·‘ă·rā·ḇāh miz·rā·ḥāh ‘ê·ḇer hay·yar·dên wə·‘aḏ yām hā·‘ă·rā·ḇāh ta·ḥaṯ ’aš·dōṯ hap·pis·gāh — WLC · 49
πᾶσαν τὴν Ἀραβὰ πέραν τοῦ Ἰορδάνου κατ’ ἀνατολὰς ἡλίου ἀπὸ Ἀσηδὼθ τὴν λαξευτήν. — LXX Swete · 49