← 13 | ← Overview | Genesis | 15 →
Chapter 14
The War of the Kings
1
- In those days Amraphel king of Shinar, Arioch king of Ellasar, Chedorlaomer king of Elam, and Tidal king of Goiim
וַיְהִ֗י בִּימֵי֙ אַמְרָפֶ֣ל מֶֽלֶךְ־ שִׁנְעָ֔ר אַרְי֖וֹךְ מֶ֣לֶךְ אֶלָּסָ֑ר כְּדָרְלָעֹ֙מֶר֙ מֶ֣לֶךְ עֵילָ֔ם וְתִדְעָ֖ל מֶ֥לֶךְ גּוֹיִֽם׃ way·hî bî·mê ’am·rā·p̄el me·leḵ- šin·‘ār ’ar·yō·wḵ me·leḵ ’el·lā·sār kə·ḏā·rə·lā·‘ō·mer me·leḵ ‘ê·lām wə·ṯiḏ·‘āl me·leḵ gō·w·yim — WLC · 1
Ἐγένετο δὲ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῇ ἈμαρΦὰλ βασιλέως Σενναάρ, Ἀριὼχ βασιλεὺς Ἐλλασὰρ καὶ ὁ Χοσολλογόμορ βασιλεὺς Αἰλὰμ καὶ Θαλγὰ βασιλεὺς ἐθνῶν — LXX Swete · 1
2
went to war against Bera king of Sodom,… Birsha king of Gomorrah, Shinab king of Admah, Shemeber king of Zeboiim, and the king of Bela (that is, Zoar).
עָשׂ֣וּ מִלְחָמָ֗ה אֶת־ בֶּ֙רַע֙ מֶ֣לֶךְ סְדֹ֔ם וְאֶת־ בִּרְשַׁ֖ע מֶ֣לֶךְ עֲמֹרָ֑ה שִׁנְאָ֣ב׀ מֶ֣לֶךְ אַדְמָ֗ה וְשֶׁמְאֵ֙בֶר֙ מֶ֣לֶךְ צְבֹיִים וּמֶ֥לֶךְ בֶּ֖לַע הִיא־ צֹֽעַר׃ ‘ā·śū mil·ḥā·māh ’eṯ- be·ra‘ me·leḵ sə·ḏōm wə·’eṯ- bir·ša‘ me·leḵ ‘ă·mō·rāh šin·’āḇ me·leḵ ’aḏ·māh wə·šem·’ê·ḇer me·leḵ ṣə·ḇō·yīm ū·me·leḵ be·la‘ hî- ṣō·‘ar — WLC · 2
ἐποίησαν πόλεμον μετὰ Βάλλα βασιλέως Σοδόμων καὶ μετὰ Βαρσὰ βασιλέως Γομόρρας καὶ Σενναὰρ βασιλέως Ἀδαμὰ καὶ Συμόβορ βασιλέως Σεβωεὶμ καὶ μετὰ βασιλέως Βάλακ· αὕτη ἐστὶν Σήγωρ. — LXX Swete · 2
3
The latter [five] came as allies to the Valley of Siddim (that is, the Salt Sea
אֵ֙לֶּה֙ כָּל־ חָֽבְר֔וּ אֶל־ עֵ֖מֶק הַשִּׂדִּ֑ים ה֖וּא הַמֶּֽלַח׃ יָ֥ם ’êl·leh kāl- ḥā·ḇə·rū ’el- ‘ê·meq haś·śid·dîm hū ham·me·laḥ yām — WLC · 3
πάντες οὗτοι συνεφώνησαν ἐπὶ τὴν φάραγγα ἁλυκήν· αὕτη ἡ θάλασσα τῶν ἁλῶν. — LXX Swete · 3
4
For twelve… years they had been subject to Chedorlaomer, but in the thirteenth… year they rebelled.
שְׁתֵּ֤ים עֶשְׂרֵה֙ שָׁנָ֔ה עָבְד֖וּ אֶת־ כְּדָרְלָעֹ֑מֶר וּשְׁלֹשׁ־ עֶשְׂרֵ֥ה שָׁנָ֖ה מָרָֽדוּ׃ šə·têm ‘eś·rêh šā·nāh ‘ā·ḇə·ḏū ’eṯ- kə·ḏā·rə·lā·‘ō·mer ū·šə·lōš- ‘eś·rêh šā·nāh mā·rā·ḏū — WLC · 4
δώδεκα ἔτη ἐδούλευον τῷ τῷ δὲ τρισκαιδεκάτῳ ἔτει ἀπέστησαν. — LXX Swete · 4
5
In the fourteenth… year, Chedorlaomer and the kings allied with him went out and defeated the Rephaites in Ashteroth-karnaim, the Zuzites in Ham, the Emites in Shaveh-kiriathaim…,
וּבְאַרְבַּע֩ עֶשְׂרֵ֨ה שָׁנָ֜ה כְדָרְלָעֹ֗מֶר וְהַמְּלָכִים֙ אֲשֶׁ֣ר אִתּ֔וֹ בָּ֣א וַיַּכּ֤וּ אֶת־ רְפָאִים֙ בְּעַשְׁתְּרֹ֣ת קַרְנַ֔יִם וְאֶת־ הַזּוּזִ֖ים בְּהָ֑ם וְאֵת֙ הָֽאֵימִ֔ים בְּשָׁוֵ֖ה קִרְיָתָֽיִם׃ ū·ḇə·’ar·ba‘ ‘eś·rêh šā·nāh ḵə·ḏā·rə·lā·‘ō·mer wə·ham·mə·lā·ḵîm ’ă·šer ’it·tōw bā way·yak·kū ’eṯ- rə·p̄ā·’îm bə·‘aš·tə·rōṯ qar·na·yim wə·’eṯ- haz·zū·zîm bə·hām wə·’êṯ hā·’ê·mîm bə·šā·wêh qir·yā·ṯā·yim — WLC · 5
ἐν δὲ τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ ἔτει ἦλθεν Χοδολλογόμορ καὶ οἱ Βασιλεῖς οἱ μετ’ αὐτοῦ, καὶ τοὺς γίγαντας τοὺς ἐν Ἀσταρὼθ αρνάιν, καὶ ἔθνη ἰσχυρὰ ἅμα αὐτοῖς, καὶ τοὺς Σομαίους τοὺς ἐν Σαυὴ τῇ πόλει, — LXX Swete · 5
6
and the Horites in [the area of] Mount Seir, as far as vvv El-paran, which [is] near the desert.
וְאֶת־ הַחֹרִ֖י בְּהַרְרָ֣ם שֵׂעִ֑יר עַ֚ד אֵ֣יל פָּארָ֔ן אֲשֶׁ֖ר עַל־ הַמִּדְבָּֽר׃ wə·’eṯ- ha·ḥō·rî bə·har·rām śê·‘îr ‘aḏ ’êl pā·rān ’ă·šer ‘al- ham·miḏ·bār — WLC · 6
καὶ τοὺς Χορραὶανς τοὺς ἐν τοῖς ὄρεσιν Σηείρ, ἕως τῆς τερεμίνθου τῆς Φοράν, ἥ ἐστιν ἐν τῇ ἐρήμῳ.’ — LXX Swete · 6
7
Then they turned back to invade… vvv En-mishpat (that is, Kadesh), and they conquered the whole territory of the Amalekites, as well as the Amorites who lived vvv in Hazazon-tamar.
וַ֠יָּשֻׁבוּ וַיָּבֹ֜אוּ אֶל־ עֵ֤ין מִשְׁפָּט֙ הִ֣וא קָדֵ֔שׁ וַיַּכּ֕וּ אֶֽת־ כָּל־ שְׂדֵ֖ה הָעֲמָלֵקִ֑י וְגַם֙ אֶת־ הָ֣אֱמֹרִ֔י הַיֹּשֵׁ֖ב בְּחַֽצְצֹ֥ן תָּמָֽר׃ way·yā·šu·ḇū way·yā·ḇō·’ū ’el- ‘ên miš·pāṭ hî qā·ḏêš way·yak·kū ’eṯ- kāl- śə·ḏêh hā·‘ă·mā·lê·qî wə·ḡam ’eṯ- hā·’ĕ·mō·rî hay·yō·šêḇ bə·ḥaṣ·ṣōn tā·mār — WLC · 7
καὶ ἀναστρέψαντες ἤλθοσαν ἐπὶ τὴν πηγὴν τῆς κρίσεως, αὕτη ἐστὶν Καδής, καὶ κατέκοψαν πάντας τοὺς ἄρχοντας Ἀμαλὴκ καὶ τοὺς Ἀμορραίους τοὺς κατοικοῦντας ἐν Ἁσασὰν Θάμαρ. — LXX Swete · 7
8
Then the king of Sodom, the king of Gomorrah, the king of Admah, the king of Zeboiim, and the king of Bela (that is, Zoar) marched out and arrayed themselves for battle in the Valley of Siddim
מֶֽלֶךְ־ סְדֹ֜ם וּמֶ֣לֶךְ עֲמֹרָ֗ה וּמֶ֤לֶךְ אַדְמָה֙ וּמֶ֣לֶךְ צְבֹיִים וּמֶ֥לֶךְ בֶּ֖לַע הִוא־ צֹ֑עַר וַיֵּצֵ֨א וַיַּֽעַרְכ֤וּ אִתָּם֙ מִלְחָמָ֔ה בְּעֵ֖מֶק הַשִּׂדִּֽים׃ me·leḵ- sə·ḏōm ū·me·leḵ ‘ă·mō·rāh ū·me·leḵ ’aḏ·māh ū·me·leḵ ṣə·ḇō·yīm ū·me·leḵ be·la‘ hî ṣō·‘ar way·yê·ṣê way·ya·‘ar·ḵū ’it·tām mil·ḥā·māh bə·‘ê·meq haś·śid·dîm — WLC · 8
ἐξῆλθεν δὲ βασιλεὺς Σοδόμων καὶ βασιλεὺς Γομόρρας καὶ βασιλεὺς Ἀδαμὰ καὶ βασιλεὺς Σεβωεὶμ καὶ βασιλεὺς Βαλὰκ, αὔτη ἐστὶν Σήγωρ, καὶ παρετάξαντο αὐτοῖς εἰς πόλεμον ἐν τῇ κοιλάδι τῇ ἁλυκῇ, — LXX Swete · 8
9
against Chedorlaomer king of Elam, Tidal king of Goiim, Amraphel king of Shinar, and Arioch king of Ellasar— four kings against five.
אֵ֣ת כְּדָרְלָעֹ֜מֶר מֶ֣לֶךְ עֵילָ֗ם וְתִדְעָל֙ מֶ֣לֶךְ גּוֹיִ֔ם וְאַמְרָפֶל֙ מֶ֣לֶךְ שִׁנְעָ֔ר וְאַרְי֖וֹךְ מֶ֣לֶךְ אֶלָּסָ֑ר אַרְבָּעָ֥ה מְלָכִ֖ים אֶת־ הַחֲמִשָּֽׁה׃ ’êṯ kə·ḏā·rə·lā·‘ō·mer me·leḵ ‘ê·lām wə·ṯiḏ·‘āl me·leḵ gō·w·yim wə·’am·rā·p̄el me·leḵ šin·‘ār wə·’ar·yō·wḵ me·leḵ ’el·lā·sār ’ar·bā·‘āh mə·lā·ḵîm ’eṯ- ha·ḥă·miš·šāh — WLC · 9
πρὸς Χοδολλόμορ βασιλέα Αἰλὰμ καὶ Θαλγὰλ βασιλέα ἐθνῶν καὶ Ἀμαρφὰλ βασιλέα Σενναὰρ καὶ Ἀριὼχ βασιλέα Ἐλλασάρ, οἱ τέσσαρες οὗτοι βασιλεῖς πρὸς τοὺς πέντε. — LXX Swete · 9
Abram Rescues Lot
10
Now the Valley of Siddim was full of tar pits…, and as the kings of Sodom and Gomorrah fled, some men fell into [the pits], but the survivors fled to the hill country.
וְעֵ֣מֶק הַשִׂדִּ֗ים חֵמָ֔ר בֶּֽאֱרֹ֤ת בֶּאֱרֹת֙ מֶֽלֶךְ־ סְדֹ֥ם וַעֲמֹרָ֖ה וַיָּנֻ֛סוּ וַיִּפְּלוּ־ שָׁ֑מָּה וְהַנִּשְׁאָרִ֖ים נָּֽסוּ׃ הֶ֥רָה wə·‘ê·meq ha·śid·dīm ḥê·mār be·’ĕ·rōṯ be·’ĕ·rōṯ me·leḵ- sə·ḏōm wa·‘ă·mō·rāh way·yā·nu·sū way·yip·pə·lū- šām·māh wə·han·niš·’ā·rîm nā·sū he·rāh — WLC · 10
ἡ δὲ κοιλὰς ἡ ἁλυκὴ φρέατα ἀσφάλτου. ἔφυγεν δὲ βασιλεὺς Σοδόμων καὶ βασιλεὺς Γομόρρας, καὶ ἐνέπεσαν ἐκεῖ οἱ δὲ καταλειφθέντες εἰς τὴν ὀρινὴν ἔφυγον. — LXX Swete · 10
11
The [four kings] seized all the goods of Sodom and Gomorrah and all their food, and they went on their way.
וַ֠יִּקְחוּ אֶת־ כָּל־ רְכֻ֨שׁ סְדֹ֧ם וַעֲמֹרָ֛ה וְאֶת־ כָּל־ אָכְלָ֖ם וַיֵּלֵֽכוּ׃ way·yiq·ḥū ’eṯ- kāl- rə·ḵuš sə·ḏōm wa·‘ă·mō·rāh wə·’eṯ- kāl- ’ā·ḵə·lām way·yê·lê·ḵū — WLC · 11
ἔλαβεν δὲ τὴν πᾶσαν τὴν Σοδόμων καὶ Γομόρρας καὶ πάντα τὰ βρώματα, καὶ ἀπῆλθον. — LXX Swete · 11
12
They also carried off - Abram’s nephew… Lot and his possessions, since [Lot] was living in Sodom.
וַיִּקְח֨וּ אֶת־ וַיֵּלֵ֑כוּ אַבְרָ֖ם בֶּן־ אֲחִ֥י ל֧וֹט וְאֶת־ רְכֻשׁ֛וֹ וְה֥וּא יֹשֵׁ֖ב בִּסְדֹֽם׃ way·yiq·ḥū ’eṯ- way·yê·lê·ḵū ’aḇ·rām ben- ’ă·ḥî lō·wṭ wə·’eṯ- rə·ḵu·šōw wə·hū yō·šêḇ bis·ḏōm — WLC · 12
ἔλαβον δὲ καὶ τὸν Λὼτ υἱὸν τοῦ ἀδελφοῦ Ἀβρὰμ καὶ τὴν ἀποσκευὴν αὐτοῦ, καὶ ἀπῴχοντο· ἢν γὰρ κατοικῶν ἐν Σοδόμοις. — LXX Swete · 12
13
Then an escapee came and reported [this] to Abram the Hebrew. Now [Abram] was living near the Oaks of Mamre the Amorite, a brother of Eshcol [and] Aner, all of whom were bound by treaty to Abram.
הַפָּלִ֔יט וַיָּבֹא֙ וַיַּגֵּ֖ד לְאַבְרָ֣ם הָעִבְרִ֑י וְהוּא֩ שֹׁכֵ֨ן בְּאֵֽלֹנֵ֜י מַמְרֵ֣א הָאֱמֹרִ֗י אֲחִ֤י אֶשְׁכֹּל֙ וַאֲחִ֣י עָנֵ֔ר וְהֵ֖ם בַּעֲלֵ֥י בְרִית־ אַבְרָֽם׃ hap·pā·lîṭ way·yā·ḇō way·yag·gêḏ lə·’aḇ·rām hā·‘iḇ·rî wə·hū šō·ḵên bə·’ê·lō·nê mam·rê hā·’ĕ·mō·rî ’ă·ḥî ’eš·kōl wa·’ă·ḥî ‘ā·nêr wə·hêm ba·‘ă·lê ḇə·rîṯ- ’aḇ·rām — WLC · 13
παραγενόμενος δὲ τῶν ἀνασωθέντων τις κατοικῶν Ἀβρὰμ τῷ περάτῃ· αὐτὸς δὲ κατῴκει ἐν τῇ δρυὶ τῇ Μαμβρῆ ὁ Ἄμορις τοῦ ἀδελφοῦ Ἐσχὼλ καὶ τοῦ ἀδελφοῦ Αὐνάν, οἳ ἦσαν συνωμόται τοῦ Ἀβράμ. — LXX Swete · 13
14
And when Abram heard that his relative had been captured, he mobilized the 318… trained men born in his household, and they set out in pursuit as far as Dan.
אַבְרָ֔ם וַיִּשְׁמַ֣ע כִּ֥י אָחִ֑יו נִשְׁבָּ֖ה וַיָּ֨רֶק אֶת־ שְׁמֹנָ֤ה עָשָׂר֙ וּשְׁלֹ֣שׁ מֵא֔וֹת חֲנִיכָ֜יו יְלִידֵ֣י בֵית֗וֹ וַיִּרְדֹּ֖ף עַד־ דָּֽן׃ ’aḇ·rām way·yiš·ma‘ kî ’ā·ḥîw niš·bāh way·yā·req ’eṯ- šə·mō·nāh ‘ā·śār ū·šə·lōš mê·’ō·wṯ ḥă·nî·ḵāw yə·lî·ḏê ḇê·ṯōw way·yir·dōp̄ ‘aḏ- dān — WLC · 14
ἀκούσας δὲ Ἀβρὰμ ὅτι ᾐχμαλωτεύθη Λὼτ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ, ἠρίθμησεν τοὺς ἰδίους οἰκογενεῖς αὐτοῦ, τριακοσίους δέκα καὶ ὀκτώ, καὶ κατεδίωξεν ὀπίσω αὐτῶν ἕως Δάν. Δάν. — LXX Swete · 14
15
During the night, [Abram] divided… his forces and routed [Chedorlaomer’s army], pursuing them as far as Hobah, north of Damascus.
לַ֛יְלָה ה֥וּא וַיֵּחָלֵ֨ק עֲלֵיהֶ֧ם׀ וַעֲבָדָ֖יו וַיַּכֵּ֑ם וַֽיִּרְדְּפֵם֙ עַד־ חוֹבָ֔ה אֲשֶׁ֥ר מִשְּׂמֹ֖אל לְדַמָּֽשֶׂק׃ lay·lāh hū way·yê·ḥā·lêq ‘ă·lê·hem wa·‘ă·ḇā·ḏāw way·yak·kêm way·yir·də·p̄êm ‘aḏ- ḥō·w·ḇāh ’ă·šer miś·śə·mōl lə·ḏam·mā·śeq — WLC · 15
καὶ ἐπέπεσεν ἐπ’ αὐτοὺς τὴν νύκτα αὐτὸς καὶ οἱ παῖδες αὐτοῦ, καὶ ἐπάταξεν καὶ ἐδίωξεν αὐτοὺς ἕως Χωβάλ, ἡ ἐστιν ἐν ἀριστερᾷ Δαμάσκου. — LXX Swete · 15
16
He retrieved all the goods, as well as his relative Lot and his possessions,… together with the women and the rest of the people.
וַיָּ֕שֶׁב אֵ֖ת כָּל־ הָרְכֻ֑שׁ וְגַם֩ אֶת־ אָחִ֤יו ל֨וֹט וּרְכֻשׁוֹ֙ הֵשִׁ֔יב וְגַ֥ם אֶת־ הַנָּשִׁ֖ים וְאֶת־ הָעָֽם׃ way·yā·šeḇ ’êṯ kāl- hā·rə·ḵuš wə·ḡam ’eṯ- ’ā·ḥîw lō·wṭ ū·rə·ḵu·šōw hê·šîḇ wə·ḡam ’eṯ- han·nā·šîm wə·’eṯ- hā·‘ām — WLC · 16
καὶ ἀπέστρεψεν πᾶσαν τὴν ἴππον Σοδόμων· καὶ Καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἀπέστρεψεν καὶ πάντα τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ καὶ τὰς γυναῖκας καὶ τὸν λαόν. — LXX Swete · 16
Melchizedek Blesses Abram
17
After Abram returned from defeating vvv Chedorlaomer and the kings vvv allied with him, the king of Sodom went out to meet him in the Valley of Shaveh (that is, the King’s Valley).
אַחֲרֵ֣י שׁוּב֗וֹ מֵֽהַכּוֹת֙ אֶת־ כְּדָר־ לָעֹ֔מֶר וְאֶת־ הַמְּלָכִ֖ים אֲשֶׁ֣ר אִתּ֑וֹ מֶֽלֶךְ־ סְדֹם֮ וַיֵּצֵ֣א לִקְרָאתוֹ֒ אֶל־ עֵ֣מֶק שָׁוֵ֔ה ה֖וּא הַמֶּֽלֶךְ׃ עֵ֥מֶק ’a·ḥă·rê šū·ḇōw mê·hak·kō·wṯ ’eṯ- kə·ḏå̄r- lå̄·ʿō·mɛr wə·’eṯ- ham·mə·lā·ḵîm ’ă·šer ’it·tōw me·leḵ- sə·ḏōm way·yê·ṣê liq·rā·ṯōw ’el- ‘ê·meq šā·wêh hū ham·me·leḵ ‘ê·meq — WLC · 17
Ἐξῆλθεν δὲ βασιλεὺς Σοδόμων εἰς συνάντησιν αὐτῷ, μετὰ τὸ ὑποστρέψαι αὐτὸν ἀπὸ τῆς κοπῆς τοῦ Χοδαλλογόμορ καὶ τῶν βασιλέων τῶν μετ’ αὐτοῦ, εἰς τὴν κοιλάδα τὴν Σαύην· τοῦτο ἦν τὸ πεδίον βασιλέως. — LXX Swete · 17
18
vvv Then Melchizedek king of Salem brought out bread and wine— since he was priest of God Most High
וּמַלְכִּי־ צֶ֙דֶק֙ מֶ֣לֶךְ שָׁלֵ֔ם הוֹצִ֖יא לֶ֣חֶם וָיָ֑יִן וְה֥וּא כֹהֵ֖ן לְאֵ֥ל עֶלְיֽוֹן׃ ū·mal·kî- ṣe·ḏeq me·leḵ šā·lêm hō·w·ṣî le·ḥem wā·yā·yin wə·hū ḵō·hên lə·’êl ‘el·yō·wn — WLC · 18
καὶ Μελχισεδὲκ βασιλεὺς Σαλὴμ ἐξήνεγκεω ἄρτους καὶ οἶνον· ἦν δὲ ἱερεὺς τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου. — LXX Swete · 18
19
and he blessed [Abram] and said: “Blessed be Abram by God Most High, Creator of heaven and earth,
וַֽיְבָרְכֵ֖הוּ וַיֹּאמַ֑ר בָּר֤וּךְ אַבְרָם֙ לְאֵ֣ל עֶלְי֔וֹן קֹנֵ֖ה שָׁמַ֥יִם וָאָֽרֶץ׃ way·ḇā·rə·ḵê·hū way·yō·mar bā·rūḵ ’aḇ·rām lə·’êl ‘el·yō·wn qō·nêh šā·ma·yim wā·’ā·reṣ — WLC · 19
καὶ ηὐλόγησεν τὸν Ἀβρὰμ καὶ εἶπεν Εὐλογημένος Ἀβρὰμ τῷ θεῷ τῷ ὑψίστῳ, ὃς ἔκτισεν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν· — LXX Swete · 19
20
and blessed be God Most High, who has delivered your enemies into your hand.” Then Abram gave [Melchizedek] a tenth of everything.
וּבָרוּךְ֙ אֵ֣ל עֶלְי֔וֹן אֲשֶׁר־ מִגֵּ֥ן צָרֶ֖יךָ בְּיָדֶ֑ךָ וַיִּתֶּן־ ל֥וֹ מַעֲשֵׂ֖ר מִכֹּֽל׃ ū·ḇā·rūḵ ’êl ‘el·yō·wn ’ă·šer- mig·gên ṣā·re·ḵā bə·yā·ḏe·ḵā way·yit·ten- lōw ma·‘ă·śêr mik·kōl — WLC · 20
καὶ εὐλογητὸς ὁ θεὸς ὁ ὕψιστος, ὃς παρέδωκεν τοὺς ἐχθρούς σου ὑποχειρίους σοι. καὶ ἔδωκεν αὐτῷ δεκάτην ἀπὸ πάντων. — LXX Swete · 20
21
The king of Sodom said to Abram, “Give me the people, but take the goods for yourself.”
מֶֽלֶךְ־ סְדֹ֖ם וַיֹּ֥אמֶר אֶל־ אַבְרָ֑ם תֶּן־ לִ֣י הַנֶּ֔פֶשׁ קַֽח־ וְהָרְכֻ֖שׁ לָֽךְ׃ me·leḵ- sə·ḏōm way·yō·mer ’el- ’aḇ·rām ten- lî han·ne·p̄eš qaḥ- wə·hā·rə·ḵuš lāḵ — WLC · 21
εἶπεν δὲ βασιλεὺς Σοδόμων πρὸς Ἀβρόμ Δός μοι τοὺς ἄνδρας, τὴν δὲ ἵππον λάβε σεαυτῷ. — LXX Swete · 21
22
But Abram replied to the king of Sodom, “I have raised my hand to [[YHWH|the LORD]] God Most High, Creator of heaven and earth,
אַבְרָ֖ם וַיֹּ֥אמֶר אֶל־ מֶ֣לֶךְ סְדֹ֑ם הֲרִימֹ֨תִי יָדִ֤י אֶל־ יְהוָה֙ אֵ֣ל עֶלְי֔וֹן קֹנֵ֖ה שָׁמַ֥יִם וָאָֽרֶץ׃ ’aḇ·rām way·yō·mer ’el- me·leḵ sə·ḏōm hă·rî·mō·ṯî yā·ḏî ’el- Yah·weh ’êl ‘el·yō·wn qō·nêh šā·ma·yim wā·’ā·reṣ — WLC · 22
εἶπεν δὲ Ἀβρὰμ πρὸς Σοδόμων Ἐκτενῶ τὴν χεῖρά μου πρὸς τὸν θεὸν τὸν ὕψιστον, ὃς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, — LXX Swete · 22
23
that I will not accept even a thread, or a strap of a sandal, or anything that belongs to you, lest you should say, ‘I {have made} Abram rich.’
אִם־ וְאִם־ אֶקַּ֖ח וְעַ֣ד מִחוּט֙ שְׂרֽוֹךְ־ נַ֔עַל מִכָּל־ אֲשֶׁר־ לָ֑ךְ וְלֹ֣א תֹאמַ֔ר אֲנִ֖י אַבְרָֽם׃ אֶת־ הֶעֱשַׁ֥רְתִּי ’im- wə·’im- ’eq·qaḥ wə·‘aḏ mi·ḥūṭ śə·rō·wḵ- na·‘al mik·kāl ’ă·šer- lāḵ wə·lō ṯō·mar ’ă·nî ’aḇ·rām ’eṯ- he·‘ĕ·šar·tî — WLC · 23
εἰ ἀπὸ σπαρτίου ἕως σφαιρωτῆρος λήμψομαι ἀπὸ πάντων τῶν σῶν· ἵνα μὴ εἴπῃς ὅτι Ἐγὼ ἐπλούτισα τὸν Ἀβράμ. — LXX Swete · 23
24
I will accept nothing but what my men have eaten and the share for the men who went with me— Aner, Eshcol, and Mamre. They may take their portion.”
בִּלְעָדַ֗י רַ֚ק אֲשֶׁ֣ר הַנְּעָרִ֔ים אָֽכְל֣וּ וְחֵ֙לֶק֙ הָֽאֲנָשִׁ֔ים אֲשֶׁ֥ר הָלְכ֖וּ אִתִּ֑י עָנֵר֙ אֶשְׁכֹּ֣ל וּמַמְרֵ֔א הֵ֖ם יִקְח֥וּ חֶלְקָֽם׃ס bil·‘ā·ḏay raq ’ă·šer han·nə·‘ā·rîm ’ā·ḵə·lū wə·ḥê·leq hā·’ă·nā·šîm ’ă·šer hā·lə·ḵū ’it·tî ‘ā·nêr ’eš·kōl ū·mam·rê hêm yiq·ḥū ḥel·qām — WLC · 24
πλὴν ὦν ἔΦαγον οἱ νεανίσκοι καὶ·τῆς μερίδος ἀνδρῶν τῶν συμπορευθέντων μετ’ ἐμοῦ, Ἐσχώλ, Αὐνάν, Μαμβρῆ· οὗτοι λάμψονται μερίδα. — LXX Swete · 24