← 17 | ← Overview | Genesis | 19 →

Chapter 18

The Three Visitors

1

Then [[YHWH|the LORD]] appeared to [Abraham] by the Oaks of Mamre in the heat of the day, while he was sitting at the entrance of his tent.

יְהוָ֔ה וַיֵּרָ֤א אֵלָיו֙ בְּאֵלֹנֵ֖י מַמְרֵ֑א כְּחֹ֥ם הַיּֽוֹם׃ וְה֛וּא יֹשֵׁ֥ב פֶּֽתַח־ הָאֹ֖הֶל Yah·weh way·yê·rā ’ê·lāw bə·’ê·lō·nê mam·rê kə·ḥōm hay·yō·wm wə·hū yō·šêḇ pe·ṯaḥ- hā·’ō·helWLC · 1

Ὤφθη δὲ αὐτῷ ὁ θεός πρὸς τῇ δρυὶ τῇ Μαμβρή καθημένου αὐτοῦ ἐπὶ τῆς θύρας τῆς σκηνῆς αὐτοῦ μεσημβρίας. — LXX Swete · 1

2

And [Abraham] looked up… and saw… three men standing nearby. When he saw them, he ran from the entrance of his tent to meet them and bowed low to the ground.

וַיִּשָּׂ֤א עֵינָיו֙ וַיַּ֔רְא וְהִנֵּה֙ שְׁלֹשָׁ֣ה אֲנָשִׁ֔ים נִצָּבִ֖ים עָלָ֑יו וַיַּ֗רְא וַיָּ֤רָץ מִפֶּ֣תַח הָאֹ֔הֶל לִקְרָאתָם֙ וַיִּשְׁתַּ֖חוּ אָֽרְצָה׃ way·yiś·śā ‘ê·nāw way·yar wə·hin·nêh šə·lō·šāh ’ă·nā·šîm niṣ·ṣā·ḇîm ‘ā·lāw way·yar way·yā·rāṣ mip·pe·ṯaḥ hā·’ō·hel liq·rā·ṯām way·yiš·ta·ḥū ’ā·rə·ṣāhWLC · 2

ἀναβλἐψας δὲ τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ ἴδεν, καὶ ἰδοὺ τρεῖς ἄνδρες ἰστήκεισαν ἐράνω αὐτοῦ. καὶ ἰδὼν προσέδραμεν εἰς συνάντησιν αὐτοῖς ἀπὸ τῆς θύρας τῆς σκη νῆς αὐτοῦ, καὶ προσεκύνησεν ἐπὶ τὴν γῆν· — LXX Swete · 2

3

“My lord,” said [Abraham], “if I have found favor in your sight, please do not… pass… your servant {by}.

אֲדֹנָ֗י וַיֹּאמַ֑ר אִם־ מָצָ֤אתִי חֵן֙ בְּעֵינֶ֔יךָ נָ֨א אַל־ נָ֥א תַעֲבֹ֖ר מֵעַ֥ל עַבְדֶּֽךָ׃ ’ă·ḏō·nāy way·yō·mar ’im- mā·ṣā·ṯî ḥên bə·‘ê·ne·ḵā nā ’al- nā ṯa·‘ă·ḇōr mê·‘al ‘aḇ·de·ḵāWLC · 3

καὶ εἶπεν Κύριε, εἰ ἄρα εὗρον χάριν ἐναντίον σου, μὴ παρέλθῃς τὸν παῖδά σου. — LXX Swete · 3

4

Let a little water be brought,… that you may wash your feet and rest yourselves under the tree.

מְעַט־ מַ֔יִם יֻקַּֽח־ נָ֣א וְרַחֲצ֖וּ רַגְלֵיכֶ֑ם וְהִֽשָּׁעֲנ֖וּ תַּ֥חַת הָעֵֽץ׃ mə·‘aṭ- ma·yim yuq·qaḥ- nā wə·ra·ḥă·ṣū raḡ·lê·ḵem wə·hiš·šā·‘ă·nū ta·ḥaṯ hā·‘êṣWLC · 4

λημφθήτω δὴ ὕδωρ, καὶ νιψάτω τοὺς πόδας ὑμῶν· καὶ καταψύξατε ὑπὸ τὸ δένδρον. — LXX Swete · 4

5

And I will bring a bit of bread so that you may refresh yourselves. This is why… you have passed your servant’s way. After that, you may continue on your way…” “Yes,” they replied, “you may do as you have said.”

וְאֶקְחָ֨ה פַת־ לֶ֜חֶם וְסַעֲד֤וּ לִבְּכֶם֙ כִּֽי־ עַל־ כֵּ֥ן תַּעֲבֹ֔רוּ עַבְדְּכֶ֑ם אַחַ֣ר עֲבַרְתֶּ֖ם עַֽל־ כֵּ֥ן וַיֹּ֣אמְר֔וּ תַּעֲשֶׂ֖ה כַּאֲשֶׁ֥ר דִּבַּֽרְתָּ׃ wə·’eq·ḥāh p̄aṯ- le·ḥem wə·sa·‘ă·ḏū lib·bə·ḵem kî- ‘al- kên ta·‘ă·ḇō·rū ‘aḇ·də·ḵem ’a·ḥar ‘ă·ḇar·tem ‘al- kên way·yō·mə·rū ta·‘ă·śeh ka·’ă·šer dib·bar·tāWLC · 5

καἰ λήμψομαι ἄρτον, καὶ φάγεσθε· κα μετὰ τοῦτο παρε· λεύσεσθε εἰς τὴν ὁδὸν ὑμῶν, οὗ εἵνεκεν ἐξεκλίνατε πρὸς τὸν παῖδα ὑμῶν. καὶ εἶπεν οὕτως ποίησον καθὼς εἴρηκας. — LXX Swete · 5

6

So Abraham hurried into the tent and said to Sarah, “Quick! Prepare three seahs of fine flour, knead it, and bake some bread.”

אַבְרָהָ֛ם וַיְמַהֵ֧ר הָאֹ֖הֱלָה וַיֹּ֗אמֶר אֶל־ שָׂרָ֑ה מַהֲרִ֞י שְׁלֹ֤שׁ סְאִים֙ סֹ֔לֶת קֶ֣מַח ל֖וּשִׁי וַעֲשִׂ֥י עֻגֽוֹת׃ ’aḇ·rā·hām way·ma·hêr hā·’ō·hĕ·lāh way·yō·mer ’el- śā·rāh ma·hă·rî šə·lōš sə·’îm sō·leṯ qe·maḥ lū·šî wa·‘ă·śî ‘u·ḡō·wṯWLC · 6

καὶ ἔσπευσεν Ἀβραὰμ ἐπὶ τὴν σκηνὴν πρὸς Σάρραν καὶ εἶπεν αὐτῇ Σπεῦσον καὶ φύρασον τρία μέτρα σεμιδάλεως καὶ ποίησον ἐγκρυφίας. — LXX Swete · 6

7

Meanwhile, Abraham ran to the herd, selected a tender and choice calf…, and gave it to a servant, who hurried to prepare it.

אַבְרָהָ֑ם רָ֣ץ וְאֶל־ הַבָּקָ֖ר וַיִּקַּ֨ח רַ֤ךְ וָטוֹב֙ בֶּן־ בָּקָ֜ר וַיִּתֵּ֣ן אֶל־ הַנַּ֔עַר וַיְמַהֵ֖ר לַעֲשׂ֥וֹת אֹתֽוֹ׃ ’aḇ·rā·hām rāṣ wə·’el- hab·bā·qār way·yiq·qaḥ raḵ wā·ṭō·wḇ ben- bā·qār way·yit·tên ’el- han·na·‘ar way·ma·hêr la·‘ă·śō·wṯ ’ō·ṯōwWLC · 7

καὶ εἰς τὰς βόας ἰδραμεν Ἀβραάμ, καὶ ἔλαβον μοσχάριον ἁπαλὸν καὶ καλόν, κα ἔδωκεν τῶ παιδί, καὶ ἐτάχυνεν τοῦ ποιῆσαι αὐτό. — LXX Swete · 7

8

Then Abraham brought curds and milk and the calf… that had been prepared, and he set them before the men and stood by them under the tree as they ate.

וַיִּקַּ֨ח חֶמְאָ֜ה וְחָלָ֗ב וּבֶן־ הַבָּקָר֙ אֲשֶׁ֣ר עָשָׂ֔ה וַיִּתֵּ֖ן לִפְנֵיהֶ֑ם וְהֽוּא־ עֹמֵ֧ד עֲלֵיהֶ֛ם תַּ֥חַת הָעֵ֖ץ וַיֹּאכֵֽלוּ׃ way·yiq·qaḥ ḥem·’āh wə·ḥā·lāḇ ū·ḇen- hab·bā·qār ’ă·šer ‘ā·śāh way·yit·tên lip̄·nê·hem wə·hū- ‘ō·mêḏ ‘ă·lê·hem ta·ḥaṯ hā·‘êṣ way·yō·ḵê·lūWLC · 8

ἑλαβεν δὲ βούτυρον καὶ γάλα καὶ τὸ μοσχάριον ὃ ἐποίησεν, κα παρέθηκεν αὐτοῖς, καὶ ἐφάγοσαν· αὐτὸς δὲ παρειστήκει αὐτοῖς ὑπὸ τὸ δένδρον. — LXX Swete · 8

Sarah Laughs at the Promise

9

“Where is your wife Sarah?” they asked… “There, in the tent,” he replied.

אַיֵּ֖ה אִשְׁתֶּ֑ךָ שָׂרָ֣ה וַיֹּאמְר֣וּ אֵׄלָׄ֔יׄוׄ הִנֵּ֥ה בָאֹֽהֶל׃ וַיֹּ֖אמֶר ’ay·yêh ’iš·te·ḵā śā·rāh way·yō·mə·rū ʾē·lå̄w hin·nêh ḇā·’ō·hel way·yō·merWLC · 9

εἶρεν δὲ πρὸς αὐτόν Ηοῦ Σάρρα ἡ γυνή σου; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν Ἴδου ἐν τῇ σκηνῇ. — LXX Swete · 9

10

Then [[YHWH|the LORD]] said, “I will surely return… to you at this time next year…,… and your wife Sarah will have a son!” Now Sarah… was behind him, listening at the entrance to the tent.

וַיֹּ֗אמֶר שׁ֣וֹב אָשׁ֤וּב אֵלֶ֙יךָ֙ כָּעֵ֣ת חַיָּ֔ה וְהִנֵּה־ אִשְׁתֶּ֑ךָ לְשָׂרָ֣ה בֵ֖ן וְשָׂרָ֥ה וְה֥וּא אַחֲרָֽיו׃ שֹׁמַ֛עַת פֶּ֥תַח הָאֹ֖הֶל way·yō·mer šō·wḇ ’ā·šūḇ ’ê·le·ḵā kā·‘êṯ ḥay·yāh wə·hin·nêh- ’iš·te·ḵā lə·śā·rāh ḇên wə·śā·rāh wə·hū ’a·ḥă·rāw šō·ma·‘aṯ pe·ṯaḥ hā·’ō·helWLC · 10

εἶρεν δέ Ἐπαναστρέφων ἥξω πρὸς σὲ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον εἰς ὥρας, καὶ ἔξει υἱὸν Σάρρα ἡ γυνή σου. Σάρρα δὲ ἤκουσεν πρὸς τῇ θύρᾳ τῆς σκηνῆς, οὖσα ὄπισθεν αὐτοῦ. — LXX Swete · 10

11

And Abraham and Sarah were already old and well along in years; Sarah had passed… the age of childbearing…

וְאַבְרָהָ֤ם וְשָׂרָה֙ זְקֵנִ֔ים בָּאִ֖ים בַּיָּמִ֑ים לְשָׂרָ֔ה חָדַל֙ לִהְי֣וֹת אֹ֖רַח כַּנָּשִֽׁים׃ wə·’aḇ·rā·hām wə·śā·rāh zə·qê·nîm bā·’îm bay·yā·mîm lə·śā·rāh ḥā·ḏal lih·yō·wṯ ’ō·raḥ kan·nā·šîmWLC · 11

Ἀβραὰμ δὲ καὶ Σάρρα πρεσβύτεροι προβεβηκότες ἡμερῶν· ἐξέλειπεν δὲ Σάρρᾳ γίνεσθαι τὰ γυνοίκια. — LXX Swete · 11

12

So [she] laughed to herself, saying, “After I am worn out and my master is old, will I now have… this pleasure?”

שָׂרָ֖ה וַתִּצְחַ֥ק בְּקִרְבָּ֣הּ לֵאמֹ֑ר אַחֲרֵ֤י בְלֹתִי֙ וַֽאדֹנִ֖י זָקֵֽן׃ הָֽיְתָה־ לִּ֣י עֶדְנָ֔ה śā·rāh wat·tiṣ·ḥaq bə·qir·bāh lê·mōr ’a·ḥă·rê ḇə·lō·ṯî wa·ḏō·nî zā·qên hā·yə·ṯāh- lî ‘eḏ·nāhWLC · 12

ἐγέλασεν δὲ Σάρρα ἐν ἑαυτῇ λέγουσα οὔπω μέν μοι γέγονεν ἕως τοῦ νῦν· ὁ δὲ κύριός μου πρεσβύτερος. — LXX Swete · 12

13

And [[YHWH|the LORD]]… asked Abraham, “Why… did Sarah laugh and say, ‘Can I really… bear a child when I am old?’

יְהוָ֖ה אֶל־ וַיֹּ֥אמֶר אַבְרָהָ֑ם לָ֣מָּה זֶּה֩ שָׂרָ֜ה צָחֲקָ֨ה לֵאמֹ֗ר הַאַ֥ף אֻמְנָ֛ם אֵלֵ֖ד וַאֲנִ֥י זָקַֽנְתִּי׃ Yah·weh ’el- way·yō·mer ’aḇ·rā·hām lām·māh zeh śā·rāh ṣā·ḥă·qāh lê·mōr ha·’ap̄ ’um·nām ’ê·lêḏ wa·’ă·nî zā·qan·tîWLC · 13

καὶ εἶπεν Κύριος πρὸς Ἀβραάμ ὅτι ἐγέλασεν Σάρρα ἐν ἑαυτῇ λέγουσα Ἀρά γε ἀληθῶς τέξομαι; ἐγὼ δὲ γεγήρακα. — LXX Swete · 13

14

Is anything too difficult for [[YHWH|the LORD]]? At the appointed time I will return to you— in about a year…— and Sarah will have a son.”

דָּבָ֑ר הֲיִפָּלֵ֥א מֵיְהוָ֖ה לַמּוֹעֵ֞ד אָשׁ֥וּב אֵלֶ֛יךָ כָּעֵ֥ת חַיָּ֖ה וּלְשָׂרָ֥ה בֵֽן׃ dā·ḇār hă·yip·pā·lê Yah·weh lam·mō·w·‘êḏ ’ā·šūḇ ’ê·le·ḵā kā·‘êṯ ḥay·yāh ū·lə·śā·rāh ḇênWLC · 14

μἠ ἀδυνατεῖ παρὰ τῷ; εἰς τὸν καιρὸν τοῦτον ἀναστρέψω πρὸς σὲ εἰς ὥρας, καὶ ἔσται τῇ Σάρρᾳ υἱός. — LXX Swete · 14

15

But Sarah was afraid, so she denied it and said, “I did not laugh.” “No,” replied [[[YHWH|the LORD]]], “but you did laugh.”

שָׂרָ֧ה׀ יָרֵ֑אָה כִּ֣י׀ וַתְּכַחֵ֨שׁ לֵאמֹ֛ר לֹ֥א צָחַ֖קְתִּי לֹ֖א וַיֹּ֥אמֶר׀ כִּ֥י צָחָֽקְתְּ׃ śā·rāh yā·rê·’āh kî wat·tə·ḵa·ḥêš lê·mōr lō ṣā·ḥaq·tî lō way·yō·mer kî ṣā·ḥā·qətWLC · 15

ἠρνήσατο δὲ Σάρρα λέρυσα Οὐκ ἐγέλασα· ἐφοβήθη γἀρ. γάρ. καὶ εἶπεν Οὐχί, ἀλλὰ ἐγέλασας. — LXX Swete · 15

Abraham Intercedes for Sodom

16

When [the men] got up to leave, [they] looked out over… Sodom, and Abraham walked along with them to see them off.

וַיָּקֻ֤מוּ מִשָּׁם֙ הָֽאֲנָשִׁ֔ים וַיַּשְׁקִ֖פוּ עַל־ פְּנֵ֣י סְדֹ֑ם וְאַ֨בְרָהָ֔ם הֹלֵ֥ךְ עִמָּ֖ם לְשַׁלְּחָֽם׃ way·yā·qu·mū miš·šām hā·’ă·nā·šîm way·yaš·qi·p̄ū ‘al- pə·nê sə·ḏōm wə·’aḇ·rā·hām hō·lêḵ ‘im·mām lə·šal·lə·ḥāmWLC · 16

Ἐξαναστάντες δὲ ἐκεῖθεν οἱ ἄνδρες κατέβλεψαν ἐπὶ πρόσωπον Σοδόμων μαὶ Γομόρρας· Ἀβραὰμ δὲ συνεπορεύετο μετ’ αὐτῶν συνπροπέμπων αὐτούς. — LXX Swete · 16

17

And [[YHWH|the LORD]] said, “Shall I hide from Abraham what I am about to do?

וַֽיהֹוָ֖ה אָמָ֑ר אֲנִי֙ הַֽמְכַסֶּ֤ה מֵֽאַבְרָהָ֔ם אֲשֶׁ֖ר אֲנִ֥י עֹשֶֽׂה׃ Yah·weh ’ā·mār ’ă·nî ham·ḵas·seh mê·’aḇ·rā·hām ’ă·šer ’ă·nî ‘ō·śehWLC · 17

ὀ δὲ κύριος εἶπεν Μἠ κρύψω ἐγὼ ἀπὸ Ἀβραὰμ τοῦ παιδός μου αἰ ἐγὼ ποιῶ; — LXX Swete · 17

18

Abraham will surely become… a great and powerful nation, and through him all the nations of the earth {will} be blessed.

וְאַ֨בְרָהָ֔ם הָי֧וֹ יִֽהְיֶ֛ה גָּד֖וֹל וְעָצ֑וּם לְג֥וֹי ב֔וֹ כֹּ֖ל גּוֹיֵ֥י הָאָֽרֶץ׃ וְנִ֨בְרְכוּ wə·’aḇ·rā·hām hā·yōw yih·yeh gā·ḏō·wl wə·‘ā·ṣūm lə·ḡō·w ḇōw kōl gō·w·yê hā·’ā·reṣ wə·niḇ·rə·ḵūWLC · 18

Ἁβραάμ δὲ γινόμενος ἔσται εἰς ἔθνος μέγα καὶ πολύ, καὶ ἐνευλογηθήσονται ἐν αὐτῷ πάντα τὰ ἔθνη τῆς γῆς. — LXX Swete · 18

19

For I have chosen him, so that he will command his children and his household after him to keep the way of [[YHWH|the LORD]] by doing what is right and just, in order that [[YHWH|the LORD]] may bring upon Abraham what He has promised -.”

כִּ֣י יְדַעְתִּ֗יו לְמַעַן֩ אֲשֶׁ֨ר יְצַוֶּ֜ה אֶת־ בָּנָ֤יו וְאֶת־ בֵּיתוֹ֙ אַחֲרָ֔יו וְשָֽׁמְרוּ֙ דֶּ֣רֶךְ יְהוָ֔ה לַעֲשׂ֥וֹת צְדָקָ֖ה וּמִשְׁפָּ֑ט לְמַ֗עַן יְהוָה֙ הָבִ֤יא עַל־ אַבְרָהָ֔ם אֵ֥ת אֲשֶׁר־ דִּבֶּ֖ר עָלָֽיו׃ kî yə·ḏa‘·tîw lə·ma·‘an ’ă·šer yə·ṣaw·weh ’eṯ- bā·nāw wə·’eṯ- bê·ṯōw ’a·ḥă·rāw wə·šā·mə·rū de·reḵ Yah·weh la·‘ă·śō·wṯ ṣə·ḏā·qāh ū·miš·pāṭ lə·ma·‘an Yah·weh hā·ḇî ‘al- ’aḇ·rā·hām ’êṯ ’ă·šer- dib·ber ‘ā·lāwWLC · 19

ᾔδειν γὰρ ὅτι συντάξει τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ καὶ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ μεθ’ ἑαυτόν, καὶ φυλάξουσιν τὰς ὁδοὺς Κυρίου ποιεῖν δικαιοσύνην καὶ κρίσιν, ὅπως ἄν ἐπαγάγῃ Κύριος ἐπὶ Ἀβραὰμ πάντα ὅσα ἐλάλησεν ἐπ’ αὐτόν. — LXX Swete · 19

20

Then [[YHWH|the LORD]] said, “The outcry against Sodom and Gomorrah is great. Because their sin is so grievous,

יְהוָ֔ה וַיֹּ֣אמֶר זַעֲקַ֛ת סְדֹ֥ם וַעֲמֹרָ֖ה רָ֑בָּה כִּי־ וְחַ֨טָּאתָ֔ם כִּ֥י מְאֹֽד׃ כָבְדָ֖ה Yah·weh way·yō·mer za·‘ă·qaṯ sə·ḏōm wa·‘ă·mō·rāh rāb·bāh kî- wə·ḥaṭ·ṭā·ṯām kî mə·’ōḏ ḵā·ḇə·ḏāhWLC · 20

εἶπεν δὲ Κύριος Κραυγὴ Σοδόμων καὶ Γομόρρας πεπλήθυνται, καὶ αἱ ἁμαρτίαι αὐτῶν μεγάλαι σφόδρα. — LXX Swete · 20

21

I will go down… to see if their actions fully justify the outcry that has reached Me. If not, I will find out.”

אֵֽרֲדָה־ נָּ֣א וְאֶרְאֶ֔ה עָשׂ֣וּ׀ כָּלָ֑ה הַכְּצַעֲקָתָ֛הּ הַבָּ֥אָה אֵלַ֖י וְאִם־ לֹ֖א אֵדָֽעָה׃ ’ê·ră·ḏāh- nā wə·’er·’eh ‘ā·śū kā·lāh hak·kə·ṣa·‘ă·qā·ṯāh hab·bā·’āh ’ê·lay wə·’im- lō ’ê·ḏā·‘āhWLC · 21

καταβὰς οὖν ὄψομαι εἰ κατὰ τὴν κραυγὴν αὐτῶν τὴν ἐρχομένην πρὸς μὲ συντελοῦνταί· εἰ δὲ μή, ἵνα γνῶ. — LXX Swete · 21

22

And the [two] men turned away and went toward Sodom, but Abraham remained standing before [[YHWH|the LORD]].

הָֽאֲנָשִׁ֔ים וַיִּפְנ֤וּ מִשָּׁם֙ וַיֵּלְכ֖וּ סְדֹ֑מָה וְאַ֨בְרָהָ֔ם עוֹדֶ֥נּוּ עֹמֵ֖ד לִפְנֵ֥י יְהוָֽה׃ hā·’ă·nā·šîm way·yip̄·nū miš·šām way·yê·lə·ḵū sə·ḏō·māh wə·’aḇ·rā·hām ‘ō·w·ḏen·nū ‘ō·mêḏ lip̄·nê Yah·wehWLC · 22

Καὶ ἀποστρέψαντες ἐκεῖθεν οἱ ἄνδρες ἦλθον εἰς Σόδομα· Ἀβραὰμ δὲ ἦν ἑστηκὼς ἐναντίον Κυρίου. — LXX Swete · 22

23

Abraham stepped forward and said, “Will You really sweep away the righteous with the wicked?

אַבְרָהָ֖ם וַיִּגַּ֥שׁ וַיֹּאמַ֑ר הַאַ֣ף תִּסְפֶּ֔ה צַדִּ֖יק עִם־ רָשָֽׁע׃ ’aḇ·rā·hām way·yig·gaš way·yō·mar ha·’ap̄ tis·peh ṣad·dîq ‘im- rā·šā‘WLC · 23

καὶ ἐίσας Ἀβραὰμ εἶπεν Μὴ συναπολέσῃς δίκαιον μετὰ ἀσεβοῦς, καὶ ἱστᾶι ὁ δίκαιος ὡς ὁ ἀσεβής. — LXX Swete · 23

24

What if there are fifty righteous ones in the city? Will You really sweep it away and not spare the place for the sake of the fifty righteous ones who are there?

אוּלַ֥י יֵ֛שׁ חֲמִשִּׁ֥ים צַדִּיקִ֖ם בְּת֣וֹךְ הָעִ֑יר הַאַ֤ף תִּסְפֶּה֙ וְלֹא־ תִשָּׂ֣א לַמָּק֔וֹם לְמַ֛עַן חֲמִשִּׁ֥ים הַצַּדִּיקִ֖ם אֲשֶׁ֥ר בְּקִרְבָּֽהּ׃ ’ū·lay yêš ḥă·miš·šîm ṣad·dî·qim bə·ṯō·wḵ hā·‘îr ha·’ap̄ tis·peh wə·lō- ṯiś·śā lam·mā·qō·wm lə·ma·‘an ḥă·miš·šîm haṣ·ṣad·dî·qim ’ă·šer bə·qir·bāhWLC · 24

ἐὰν ὦσιν πεντήκοντα ἐν τῇ πόλει δίκαιοι, ἀπολεῖς αὐτούς; οὐκ ἀνήσεις τὸν τόπον ἕνεκεν τῶν πεντήκοντα δικαίων, ἐὰν ὦσιν ἐν αὐτῇ; — LXX Swete · 24

25

Far be it from You to do such a thing— to kill the righteous with the wicked, so that the righteous and the wicked are treated alike. Far be it from You! Will not the Judge of all the earth do what is right?”

חָלִ֨לָה לְּךָ֜ מֵעֲשֹׂ֣ת׀ הַזֶּ֗ה כַּדָּבָ֣ר לְהָמִ֤ית צַדִּיק֙ עִם־ רָשָׁ֔ע כַצַּדִּ֖יק כָּרָשָׁ֑ע וְהָיָ֥ה חָלִ֣לָה לָּ֔ךְ לֹ֥א הֲשֹׁפֵט֙ כָּל־ הָאָ֔רֶץ יַעֲשֶׂ֖ה מִשְׁפָּֽט׃ ḥā·li·lāh lə·ḵā mê·‘ă·śōṯ haz·zeh kad·dā·ḇār lə·hā·mîṯ ṣad·dîq ‘im- rā·šā‘ ḵaṣ·ṣad·dîq kā·rā·šā‘ wə·hā·yāh ḥā·li·lāh lāḵ lō hă·šō·p̄êṭ kāl- hā·’ā·reṣ ya·‘ă·śeh miš·pāṭWLC · 25

μηδαμῶς σὺ ποιήσεις ὡς τὸ ῥῆμα τοῦτο, τοῦ ἀποκτεῖναι δίκαιον μετὰ ἀσεβοῦς, καὶ ἱστᾶι ὁ δίκαιος ὡς ὁ ἀσεβής· μηδαμῶς. ὁ κρίνων πᾶσαν τὴν γῆν, οὐ ποιήσεις κρίσιν; — LXX Swete · 25

26

So [[YHWH|the LORD]] replied, “If I find fifty righteous ones within the city of Sodom, on their account I will spare the whole place.”

יְהוָ֔ה וַיֹּ֣אמֶר אִם־ אֶמְצָ֥א חֲמִשִּׁ֥ים צַדִּיקִ֖ם בְּת֣וֹךְ הָעִ֑יר בִסְדֹ֛ם בַּעֲבוּרָֽם׃ וְנָשָׂ֥אתִי לְכָל־ הַמָּק֖וֹם Yah·weh way·yō·mer ’im- ’em·ṣā ḥă·miš·šîm ṣad·dî·qim bə·ṯō·wḵ hā·‘îr ḇis·ḏōm ba·‘ă·ḇū·rām wə·nā·śā·ṯî lə·ḵāl ham·mā·qō·wmWLC · 26

εἶπεν δὲ κύριος Ἐὰν εὕρω ἐν Σοδόμοις πεντήκοντα δικαίους ἐν τῇ πόλει, ἀφήσω πάντα τὸν τόπον δι’ αὐτούς. — LXX Swete · 26

27

Then Abraham vvv answered, “Now that… I have ventured to speak to the Lord— though I am but dust and ashes—

אַבְרָהָ֖ם וַיֹּאמַ֑ר וַיַּ֥עַן הִנֵּה־ נָ֤א הוֹאַ֙לְתִּי֙ לְדַבֵּ֣ר אֶל־ אֲדֹנָ֔י וְאָנֹכִ֖י עָפָ֥ר וָאֵֽפֶר׃ ’aḇ·rā·hām way·yō·mar way·ya·‘an hin·nêh- nā hō·w·’al·tî lə·ḏab·bêr ’el- ’ă·ḏō·nāy wə·’ā·nō·ḵî ‘ā·p̄ār wā·’ê·p̄erWLC · 27

καὶ ἀποκριθεὶς Ἀβραὰμ εἶπεν Νῦν ἠρξάμην λαλῆσαι πρὸς τὸν κύριον, ἐγὼ δέ εἰμι γῆ καὶ σποδός· — LXX Swete · 27

28

suppose the fifty righteous ones lack five. Will You destroy the whole city for the lack of five?” He replied, “If I find forty-five… there, I will not destroy [it].”

א֠וּלַי חֲמִשִּׁ֤ים הַצַּדִּיקִם֙ יַחְסְר֞וּן חֲמִשָּׁ֔ה הֲתַשְׁחִ֥ית כָּל־ הָעִ֑יר בַּחֲמִשָּׁ֖ה אֶת־ וַיֹּ֙אמֶר֙ אִם־ אֶמְצָ֣א אַרְבָּעִ֖ים וַחֲמִשָּֽׁה׃ שָׁ֔ם לֹ֣א אַשְׁחִ֔ית ’ū·lay ḥă·miš·šîm haṣ·ṣad·dî·qim yaḥ·sə·rūn ḥă·miš·šāh hă·ṯaš·ḥîṯ kāl- hā·‘îr ba·ḥă·miš·šāh ’eṯ- way·yō·mer ’im- ’em·ṣā ’ar·bā·‘îm wa·ḥă·miš·šāh šām lō ’aš·ḥîṯWLC · 28

ἐὰν δὲ ἐλαττονωθῶσιν οἱ πεντήκοντα δίκαιοι πέντε, ἀπολεῖς ἕνεκεν τῶν πέντε πᾶσαν τὴν πόλιν; καὶ εἶπεν ὅτι Οὐ μὴ ἀπολέσω ἐὰν εὕρω ἐκεῖ τεσσεράκοντα πέντε. — LXX Swete · 28

29

Once again… [Abraham] spoke to [[[YHWH|the LORD]]], “Suppose forty… are found there?” He answered, “On account of the forty, I will not do it.”

וַיֹּ֨סֶף ע֜וֹד לְדַבֵּ֤ר אֵלָיו֙ אוּלַ֛י אַרְבָּעִ֑ים וַיֹּ֙אמֶר֙ יִמָּצְא֥וּן שָׁ֖ם וַיֹּאמַ֔ר בַּעֲב֖וּר הָאַרְבָּעִֽים׃ לֹ֣א אֶֽעֱשֶׂ֔ה way·yō·sep̄ ‘ō·wḏ lə·ḏab·bêr ’ê·lāw ’ū·lay ’ar·bā·‘îm way·yō·mer yim·mā·ṣə·’ūn šām way·yō·mar ba·‘ă·ḇūr hā·’ar·bā·‘îm lō ’e·‘ĕ·śehWLC · 29

καὶ προσέθηκεν ἔτι λαλῆσαι πρὸς αὐτὸν καὶ Ἐὰν δὲ εὑρεθῶσιν ἐκεῖ τεσσεράκοντα; καὶ εἶπεν Οὐ μὴ ἀπολέσω τῶν τεσσεράκοντα. — LXX Swete · 29

30

Then [Abraham] said, “May the Lord not… be angry, but let me speak [further]. Suppose thirty are found there?” He replied, “If I find thirty there, I will not do it.”

וַ֠יֹּאמֶר לַֽאדֹנָי֙ אַל־ נָ֞א יִ֤חַר וַאֲדַבֵּ֔רָה אוּלַ֛י שְׁלֹשִׁ֑ים יִמָּצְא֥וּן שָׁ֖ם וַיֹּ֙אמֶר֙ אִם־ אֶמְצָ֥א שְׁלֹשִֽׁים׃ שָׁ֖ם לֹ֣א אֶֽעֱשֶׂ֔ה way·yō·mer la·ḏō·nāy ’al- nā yi·ḥar wa·’ă·ḏab·bê·rāh ’ū·lay šə·lō·šîm yim·mā·ṣə·’ūn šām way·yō·mer ’im- ’em·ṣā šə·lō·šîm šām lō ’e·‘ĕ·śehWLC · 30

καὶ εἶπεν Μή τι, κύριε, ἐὰν λαλήσω· ἐὰν δὲ εὑρεθῶσιν ἔκει τριάκοντα; καὶ εἶπεν Οὐ μὴ ἀπολέσω ἐὰν εὑρεθῶσιν ἐκεῖ τριάκοντα. — LXX Swete · 30

31

And [Abraham] said, “Now that… I have ventured to speak to the Lord, suppose twenty are found there?” He answered, “On account of the twenty, I will not destroy [it].”

וַיֹּ֗אמֶר הִנֵּֽה־ נָ֤א הוֹאַ֙לְתִּי֙ לְדַבֵּ֣ר אֶל־ אֲדֹנָ֔י אוּלַ֛י עֶשְׂרִ֑ים יִמָּצְא֥וּן שָׁ֖ם וַיֹּ֙אמֶר֙ בַּעֲב֖וּר הָֽעֶשְׂרִֽים׃ לֹ֣א אַשְׁחִ֔ית way·yō·mer hin·nêh- nā hō·w·’al·tî lə·ḏab·bêr ’el- ’ă·ḏō·nāy ’ū·lay ‘eś·rîm yim·mā·ṣə·’ūn šām way·yō·mer ba·‘ă·ḇūr hā·‘eś·rîm lō ’aš·ḥîṯWLC · 31

καὶ εἶπεν Ἐπειδὴ ἰχῶ λαλῆσαι πρὸς τὸν κύριον, ἐὰν δὲ εὑρεθῶσιν ἐκεῖ εἴκοσι; καὶ εἶπεν Οὐ μὴ ἀπολέσω ἕνεκεν τῶν εἴκοσι. — LXX Swete · 31

32

Finally, [Abraham] said, “May the Lord not… be angry, but let me speak… once more. Suppose ten are found there?” And He answered, “On account of the ten, I will not destroy [it].”

וַ֠יֹּאמֶר לַֽאדֹנָי֙ אַל־ נָ֞א יִ֤חַר וַאֲדַבְּרָ֣ה אַךְ־ הַפַּ֔עַם אוּלַ֛י עֲשָׂרָ֑ה יִמָּצְא֥וּן שָׁ֖ם וַיֹּ֙אמֶר֙ בַּעֲב֖וּר הָעֲשָׂרָֽה׃ לֹ֣א אַשְׁחִ֔ית way·yō·mer la·ḏō·nāy ’al- nā yi·ḥar wa·’ă·ḏab·bə·rāh ’aḵ- hap·pa·‘am ’ū·lay ‘ă·śā·rāh yim·mā·ṣə·’ūn šām way·yō·mer ba·‘ă·ḇūr hā·‘ă·śā·rāh lō ’aš·ḥîṯWLC · 32

καἰ εἶπεν Μή τι, κύριε, ἐὰν λαλήσω ἔτι ἄπαξ· ἐὰν δὲ εὑΟεθῶσιν ἐκεῖ δέκα; καὶ εἶπεν Οὐ μὴ ἀπολέσω ἕνεκεν τῶν δέκα. — LXX Swete · 32

33

When [[YHWH|the LORD]] had finished speaking with Abraham, He departed, and Abraham returned home.

כַּאֲשֶׁ֣ר יְהוָ֔ה כִּלָּ֔ה לְדַבֵּ֖ר אֶל־ אַבְרָהָ֑ם וַיֵּ֣לֶךְ וְאַבְרָהָ֖ם שָׁ֥ב לִמְקֹמֽוֹ׃ ka·’ă·šer Yah·weh kil·lāh lə·ḏab·bêr ’el- ’aḇ·rā·hām way·yê·leḵ wə·’aḇ·rā·hām šāḇ lim·qō·mōwWLC · 33

ἀπῆλθεν δὲ κύριος ὡς ἐπαύσατο λαλῶν τῷ Ἀβραάμ, καὶ Ἀβραάμ ἀπέστρεψεν εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ. — LXX Swete · 33


← Chapter 17 | Genesis | Chapter 19 →